Zmiany w VAT 2026, czyli planowana nowelizacja przepisów

Nowe przepisy łączą dwa cele, czyli deregulację oraz uszczelnienie systemu podatkowego. Dzięki likwidacji zbędnych obowiązków i doprecyzowaniu przepisów, prowadzenie firmy ma stać się prostsze, ale przy jednoczesnym ograniczeniu ryzyka unikania opodatkowania VAT.

Z tego artykułu dowiesz się m.in.:

• Jakie będą zmiany ułatwiające prowadzenie działalności?
• Które obowiązki nałożone na podatników zostaną zlikwidowane?
• Jakie zmiany doprecyzowujące przewiduje ustawodawca?

Jakie będą zmiany ułatwiające prowadzenie działalności?

Jak wskazują dane GUS, w III kwartale 2025 r. w Polsce funkcjonowało 2 875 994 aktywnych przedsiębiorstw. Wzrost liczby aktywnych działalności obserwujemy głównie jeśli chodzi o mikroprzedsiębiorstwa, w pozostałych grupach (małe, średnie i duże firmy) widać tendencję ujemną. Firmy w Polsce borykają się nie tylko z szybko zmieniającymi się przepisami, ale także z rosnącą ilością różnych obowiązków ustawowych. Pomóc mają w tym rozwiązania zaproponowane przez ustawodawcę w omawianym projekcie.

1. Powstanie obowiązku podatkowego dla dostaw

Jednym z kluczowych rozwiązań jest ujednolicenie momentu powstania obowiązku podatkowego w specyficznych sytuacjach, takich jak dostawa towarów lub świadczenie usług wykonywanych z nakazu organu władzy publicznej bądź z mocy prawa w zamian za odszkodowanie. Nowelizacja wprowadza w tym zakresie spójne zasady, które obejmą zarówno przeniesienie prawa własności towarów, jak i realizację usług zleconych przez podmioty działające w imieniu organów władzy.

2. Składy VAT

Istotnym elementem reformy jest wprowadzenie instytucji składu VAT, która ma stanowić znaczne uproszczenie w rozliczaniu i poborze podatku dla podmiotów uczestniczących w międzynarodowym obrocie towarowym. W związku z tym planowana jest modyfikacja art. 29a ust. 1 ustawy o VAT, która wyłączy stosowanie ogólnych zasad ustalania podstawy opodatkowania w momencie wyprowadzenia towarów ze składu. W takich przypadkach podstawa opodatkowania będzie określana według nowych, dedykowanych zasad przewidzianych w projektowanym art. 138x ustawy.

3. Wykaz podatników VAT i e-odprawy w terminalach

Odpowiadając na postulaty przedsiębiorców dotyczące transparentności rozliczeń, projekt przewiduje również zmianę wykazu podatników VAT. Zmiany w art. 96b ust. 2 ustawy umożliwią weryfikację statusu kontrahenta na wybrany dzień z przeszłości, obejmujący okres do 5 lat wstecz, licząc od roku, w którym przeprowadzane jest sprawdzenie. Ponadto reforma obejmuje usprawnienia w sektorze turystycznym i handlowym poprzez wprowadzenie przepisów umożliwiających dokonywanie tzw. e-odprawy bezpośrednio w terminalach TAX FREE.

Zobacz także: VAT. Split payment obowiązkowy do 28 lutego 2028 r.

Które obowiązki nałożone na podatników zostaną zlikwidowane?

Projektowane zmiany koncentrują się na deregulacji i usuwaniu zbędnych obciążeń administracyjnych, które do tej pory angażowały zarówno przedsiębiorców, jak i pracowników urzędów skarbowych.

1. Likwidacja obowiązku składania odrębnej informacji o spisie z natury

Jednym z kluczowych usprawnień jest likwidacja obowiązku składania odrębnej informacji o spisie z natury. Obecnie dane te, w tym wysokość podatku należnego od towarów objętych spisem, są już raportowane w ramach Jednolitego Pliku Kontrolnego (JPK_VAT). Ponieważ informacje te powielają się w obu dokumentach, ustawodawca uznał utrzymywanie odrębnego raportu za bezzasadne, zapewniając organom podatkowym wgląd w niezbędne kwoty bezpośrednio z JPK_VAT.

2. Eliminacji obowiązku wykazywania podstawy opodatkowania w przypadku nabycia towarów i usług zwolnionych z podatku

Kolejny istotny krok w stronę uproszczenia rozliczeń dotyczy eliminacji obowiązku wykazywania podstawy opodatkowania w przypadku nabycia towarów i usług zwolnionych z podatku. Dotychczas podatnicy musieli raportować takie transakcje (np. import usług od podmiotu zagranicznego korzystającego ze zwolnienia), mimo że nie wiązało się to z naliczeniem podatku należnego. Po wejściu w życie nowych przepisów, takie nabycia nie będą już musiały być uwzględniane w deklaracjach JPK_VAT, VAT-8 czy VAT-9M. Zmiana ta obejmie zarówno usługi zwolnione podmiotowo (np. w procedurze SME), jak i przedmiotowo, na podstawie art. 43 ust. 1 ustawy o VAT.

3. Zniesienie obowiązku zapłaty podatku VAT od wewnątrzwspólnotowego nabycia (WNT) środka transportu

Reforma przewiduje również uchylenie przepisu art. 103 ust. 4, co oznacza zniesienie obowiązku zapłaty podatku VAT w terminie 14 dni od wewnątrzwspólnotowego nabycia (WNT) środka transportu. Zmiana ta ma charakter porządkujący i deregulacyjny i dotyczy ona podatników, którzy i tak rozliczają WNT w swoich standardowych deklaracjach okresowych. Dzięki temu proces płatności zostanie ujednolicony z ogólnymi zasadami rozliczania transakcji unijnych, co pozytywnie wpłynie na płynność finansową przedsiębiorstw.

Czytaj także: Odzyskanie odsetek od VAT przy nabyciach wewnątrzwspólnotowych

Jakie zmiany doprecyzowujące przewiduje ustawodawca?

Poniżej prezentujemy krótkie zestawienie projektowanych zmian o charakterze doprecyzowującym i porządkującym, które mają na celu wyeliminowanie wątpliwości interpretacyjnych w przepisach podatkowych:

Korekty w obszarze obrotu towarowego i energii

• Dostosowując prawo do rozwoju elektromobilności, resort proponuje zmianę zasad opodatkowania energii dostarczanej poza systemem elektroenergetycznym. Poprzez usunięcie powiązania z Prawem energetycznym, przepisy o VAT staną się w pełni zgodne z wymogami unijnymi, niezależnie od kanału dystrybucji energii.
• Uszczelniono i doprecyzowano zasady rozliczania podatku VAT od opakowań objętych systemem kaucyjnym.
• Projekt zakłada modyfikację regulacji dotyczących procedur importowych, dostosowując je do aktualnych wymogów prawnych.
• W art. 120 ustawy o VAT wprowadzono zmiany porządkujące dotyczące szczególnych procedur opodatkowania dzieł sztuki, antyków oraz przedmiotów kolekcjonerskich.

Zmiany w limitach i ulgach

• Doprecyzowano metodologię obliczania obrotu podatnika, która determinuje prawo do korzystania ze zwolnienia podmiotowego z VAT.

  Czytaj także: Ważna zmiana dla firm: nowy limit zwolnienia z VAT już od 2026 r.

• Nowelizacja zawiera doprecyzowanie przepisów pozwalających na odzyskanie podatku od nieściągalnych wierzytelności, co ma ułatwić korzystanie z tej instytucji w praktyce. Doprecyzowano mechanizm ulgi na złe długi wobec podmiotów niebędących czynnymi podatnikami VAT. Nowe przepisy wskazują, że korekta jest możliwa w okresie od otrzymania zapłaty (moment powstania obowiązku podatkowego) do upływu 180 dni od dnia wykonania świadczenia. Zmiana ta eliminuje wątpliwości dotyczące najwcześniejszego i najpóźniejszego terminu rozliczenia ulgi.

Aktualizacje stawek i identyfikacji podatkowej

• Uaktualniono brzmienie przepisów dotyczących preparatów odkażających, wobec których stosuje się obniżoną stawkę VAT w wysokości 8%.
• Przewidziano istotne zmiany w ustawie o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników, w tym:
  • Nowe zasady dotyczące procedury uchylania numeru NIP, zrezygnowano z wymogu wydawania formalnej decyzji administracyjnej na rzecz czynności materialno-technicznej.
  • Poprawki o charakterze redakcyjnym i porządkującym w strukturze ustawy o NIP – rozszerzono zarówno katalog podstaw umożliwiających uchylenie numeru identyfikacji podatkowej, jak i listę okoliczności pozwalających na jego przywrócenie.

Kiedy nowe przepisy wejdą w życie?

Zgodnie z projektem, termin wejścia w życie ustawy wyznaczono na 1 lipca 2026 r. Projekt przewiduje jednak wiele wyjątków, dla których określono późniejsze daty obowiązywania:

Od 1 stycznia 2027 r. zaczną obowiązywać przepisy dotyczące:

• nowych zasad w instytucji uchylenia NIP (wydłużenie terminu ma umożliwić uczestnikom obrotu gospodarczego przygotowanie się do zmian);
• nowego sposobu obliczania obrotu na potrzeby zwolnienia podmiotowego w VAT;
• wprowadzenia instytucji składu VAT;
• likwidacji obowiązku zapłaty podatku VAT w terminie 14 dni od wewnątrzwspólnotowego nabycia (WNT) środka transportu;
• nowych obowiązków w zakresie utylizacji kas rejestrujących oraz serwisowania kas wirtualnych.

Od 1 lipca 2027 r. wejdą w życie regulacje dotyczące:

• zakazu wymiany pamięci fiskalnej w kasach rejestrujących z elektronicznym zapisem kopii.

Od 1 lipca 2028 r. zaczną obowiązywać przepisy dotyczące:

• wdrożenia systemu „e-odprawy TAX FREE”, umożliwiającego podróżnym samodzielne i dobrowolne deklarowanie wywozu towarów przy użyciu narzędzi teleinformatycznych udostępnionych przez KAS.

Zmienne prawo to wyzwanie, pokonajmy je razem. Już teraz przygotuj się na zmiany wchodzące w życie 1 lipca 2026 r. i zapewnij swojej firmie wsparcie ekspertów w CIT, PIT i VAT.

Sprawdź naszą ofertę doradztwa podatkowego