Przejrzystość AI - najważniejsze obowiązki firm wynikające z art. 50 AI Act
Komisja Europejska zakończyła konsultacje wytycznych dotyczących stosowania obowiązków w zakresie przejrzystości wynikających z art. 50 AI Act. Przepisy te stosuje się od 2 sierpnia 2026 r. i obejmują m.in. informowanie osób o interakcji z systemem AI, oznaczanie określonych treści generowanych lub modyfikowanych przez AI oraz obowiązki dotyczące deepfake'ów, systemów rozpoznawania emocji i kategoryzacji biometrycznej.
Kogo dotyczą nowe obowiązki?
Wytyczne są skierowane zarówno do:
- dostawców systemów AI (providers), oraz
- podmiotów stosujących systemy AI (deployers)
Przy czym zakres obowiązków jest różny w zależności od roli danego podmiotu oraz rodzaju systemu AI lub generowanej treści.
Najważniejsze obowiązki z art. 50 AI Act
Kodeks postępowania dotyczący oznaczania treści AI
W czerwcu 2026 r. Komisja Europejska opublikowała Kodeks postępowania dotyczący oznaczania i etykietowania treści generowanych przez AI (Code of Practice), który ma wspierać organizacje w realizacji obowiązków wynikających z art. 50 AI Act. Przystąpienie do Kodeksu jest dobrowolne, jednak stosowanie przewidzianych w nim rozwiązań może ułatwić organizacjom wykazanie zgodności z obowiązkami dotyczącymi oznaczania i ujawniania treści generowanych lub modyfikowanych przez AI.
Dlaczego to ważne dla firm?
Komisja wskazuje, że rozwój generatywnej AI utrudnia odróżnienie treści stworzonych przez człowieka od tych wygenerowanych przez algorytmy. Zwiększa to ryzyko dezinformacji, manipulacji, oszustw i podszywania się pod inne osoby. Obowiązki transparentności mają budować zaufanie oraz umożliwiać odbiorcom świadomą ocenę treści.
Co powinny zrobić organizacje?
- przeanalizować, czy korzystają z systemów objętych art. 50 AI Act,
- wdrożyć komunikaty informujące o wykorzystaniu AI,
- przygotować mechanizmy oznaczania treści generowanych przez AI,
- opracować procedury publikacji materiałów typu deepfake,
- zweryfikować działania marketingowe, HR i obsługę klienta pod kątem nowych obowiązków transparentności.
Podsumowanie
Art. 50 AI Act nie zakazuje wykorzystywania sztucznej inteligencji, ale wymaga większej przejrzystości. Organizacje powinny zadbać o to, aby użytkownicy wiedzieli, kiedy mają do czynienia z AI oraz kiedy konsumują treści wygenerowane lub zmodyfikowane przez sztuczną inteligencję. Dla wielu firm oznacza to konieczność wdrożenia nowych procedur, oznaczeń i komunikatów jeszcze przed ewentualnymi kontrolami organów nadzorczych.
Potrzebujesz wsparcia w obszarze AI Governance?
Zobacz jak wesprą Cię eksperci Crowe Poland
Najczęściej zadawane pytania (FAQ):
Nie zawsze. Obowiązek informowania dotyczy sytuacji, gdy użytkownik może nie zdawać sobie sprawy, że komunikuje się z systemem AI. Jeżeli charakter narzędzia jest oczywisty, dodatkowe komunikaty mogą nie być konieczne.
Nie każdy materiał marketingowy przygotowany przy wykorzystaniu AI podlega obowiązkowi widocznego oznaczenia jako treść AI. Należy każdorazowo ustalić, jaki rodzaj treści został wygenerowany lub zmanipulowany, w jakim zakresie wykorzystano AI oraz czy materiał mieści się w jednej z kategorii objętych art. 50 AI Act, np. stanowi deepfake.
Nie. Część obowiązków spoczywa również na podmiotach korzystających z AI w działalności operacyjnej, np. w marketingu, HR, obsłudze klienta czy komunikacji korporacyjnej.
Najczęściej będą to działy compliance, prawny, IT, cyberbezpieczeństwa, marketingu, HR oraz zespoły odpowiedzialne za obsługę klienta. Transparentność AI staje się zagadnieniem przekrojowym dla całej organizacji.
Sam fakt wykorzystywania AI w procesie HR nie oznacza automatycznie zastosowania art. 50 AI Act. Należy ustalić rodzaj systemu oraz sposób jego wykorzystania. Niezależnie od art. 50 mogą jednak znajdować zastosowanie inne obowiązki AI Act, w szczególności dotyczące systemów wysokiego ryzyka, a także obowiązki wynikające z RODO.
Nie zawsze. Informacje powinny być przekazywane w sposób jasny, zrozumiały i adekwatny do konkretnego zastosowania AI. W wielu przypadkach konieczne będzie umieszczanie komunikatów bezpośrednio przy usłudze lub treści.
Tak. AI Act przewiduje możliwość nakładania kar do 15 mln EUR albo w przypadku przedsiębiorstwa, do 3% całkowitego światowego rocznego obrotu z poprzedniego roku obrotowego za naruszenie określonych obowiązków. Wysokość sankcji zależy od rodzaju naruszenia i okoliczności konkretnej sprawy.
Tak. Dobrą praktyką jest dokumentowanie przyjętych procedur, zasad publikacji oraz sposobu realizacji obowiązków transparentności. Może to mieć istotne znaczenie podczas kontroli lub postępowań wyjaśniających.
Od inwentaryzacji wykorzystywanych narzędzi AI. Dopiero po zidentyfikowaniu, gdzie i w jaki sposób sztuczna inteligencja jest używana w organizacji, możliwe jest prawidłowe wdrożenie obowiązków informacyjnych i procedur transparentności.
Zobacz także:
