Giảm trừ chi phí y tế, giáo dục khi tính thuế TNCN từ 01/7/2026

Ngày 18/9/2026, Thuế Thành phố Hà Nội ban hành Công văn 47199/HAN-QLDN5 gửi Sở Y tế, Sở Giáo dục và Đào tạo, UBND các phường, xã và các doanh nghiệp, tổ chức trên địa bàn, tổng hợp quy định về khoản giảm trừ mới trong thuế TNCN: chi phí khám chữa bệnh và học phí của người nộp thuế và người phụ thuộc, áp dụng từ ngày 01/7/2026 theo Nghị định 253/2026/NĐ-CP. Công văn đồng thời nhắc các cơ sở y tế, giáo dục về nghĩa vụ lập hóa đơn và bảng kê chi phí - điều kiện tiên quyết để người lao động được hưởng giảm trừ.

1. Hai khoản giảm trừ mới và mức tối đa

Theo khoản 2 Điều 49 Nghị định 253/2026/NĐ-CP, cá nhân cư trú có thu nhập từ tiền lương, tiền công được trừ vào thu nhập chịu thuế các khoản chi cho bản thân và người phụ thuộc:

2. Ba điều kiện để được giảm trừ

Khoản 3 Điều 49 NĐ 253/2026/NĐ-CP đặt ra ba điều kiện đồng thời:

1. Có hóa đơn, chứng từ hợp pháp. Riêng chi phí y tế phải có thêm Bảng kê chi phí khám bệnh, chữa bệnh theo mẫu của Bộ Y tế.
2. Hóa đơn, chứng từ phải ghi thông tin của người nộp thuế hoặc người phụ thuộc.
3. Không được chi trả từ nguồn khác - kể cả tài trợ, hỗ trợ, trả thay của tổ chức/cá nhân, ngân sách nhà nước, quỹ BHXH, BHYT hay bảo hiểm chi trả dưới mọi hình thức.

3. Các khoản không được tính vào giảm trừ

Theo khoản 4 Điều 49 NĐ 253/2026/NĐ-CP, hai nhóm chi sau không được tính vào mức giảm trừ nêu trên:

(a) Khoản người sử dụng lao động chi trả, đã thuộc diện không tính vào thu nhập chịu thuế (điểm b, g, i khoản 4 Điều 8 NĐ 253/2026/NĐ-CP):

• Tiền hỗ trợ khám, chữa bệnh hiểm nghèo cho người lao động và thân nhân (con, vợ/chồng, cha mẹ hai bên, cha dượng/mẹ kế, cha mẹ nuôi) - không quá số viện phí sau khi trừ phần bảo hiểm chi trả; bệnh hiểm nghèo xác định theo quy định của Bộ Y tế (điểm b);
• Học phí cho con người lao động nước ngoài học tại Việt Nam, hoặc con người lao động Việt Nam làm việc ở nước ngoài học tại nước ngoài, từ mầm non đến THPT, do người sử dụng lao động trả thay (điểm g);
• Chi phí đào tạo nâng cao trình độ, tay nghề phù hợp với công việc hoặc theo kế hoạch của người sử dụng lao động (điểm i).

Công văn giải thích: các khoản này đã được xác định là thu nhập không mang tính chất tiền lương, tiền công và không tính vào thu nhập chịu thuế, nên không được tính thêm lần nữa vào khoản giảm trừ.

(b) Chi phí y tế đã được xét giảm thuế do bệnh hiểm nghèo theo Điều 40 NĐ 253/2026/NĐ-CP - đã thuộc trường hợp giảm thuế thì không được đồng thời tính giảm trừ.

4. Muốn hưởng giảm trừ, người lao động phải tự quyết toán thuế

Theo khoản 3 Điều 51 NĐ 253/2026/NĐ-CP, cá nhân có yêu cầu giảm trừ các khoản tại Điều 49 (hoặc đề nghị giảm thuế theo Điều 40) phải tự quyết toán thuế TNCN. Công văn nhấn mạnh: trong trường hợp này người lao động không được ủy quyền quyết toán cho cơ quan chi trả thu nhập.

Lưu ý thêm: theo khoản 5 Điều 49 NĐ 253/2026/NĐ-CP, khoản giảm trừ y tế, giáo dục phát sinh năm nào chỉ được trừ vào thu nhập chịu thuế của năm đó, không được chuyển sang năm sau. Nếu đã quyết toán mà chưa có đủ hóa đơn, chứng từ thì việc điều chỉnh nghĩa vụ thuế thực hiện theo pháp luật về quản lý thuế.

5. Yêu cầu về hóa đơn, bảng kê đối với cơ sở y tế, giáo dục

Để người lao động có đủ chứng từ, Công văn dẫn lại các quy định mà cơ sở y tế, giáo dục phải tuân thủ:

Về hóa đơn điện tử - Nghị định 254/2026/NĐ-CP (30/6/2026):

• Khi cung cấp dịch vụ, người bán phải lập hóa đơn điện tử giao người mua, trừ các trường hợp không phải sử dụng hóa đơn điện tử tại Điều 7 (khoản 1 Điều 4).
• Thời điểm lập hóa đơn dịch vụ là khi hoàn thành cung cấp dịch vụ, không phân biệt đã thu tiền hay chưa; nếu thu tiền trước hoặc trong khi cung cấp thì lập tại thời điểm thu tiền, trừ tiền đặt cọc theo Bộ luật Dân sự (khoản 2 Điều 9).
• Riêng cơ sở khám chữa bệnh dùng phần mềm quản lý viện phí: nếu người bệnh không lấy hóa đơn, cuối ngày cơ sở tổng hợp lập hóa đơn điện tử cho dịch vụ trong ngày; nếu người bệnh yêu cầu thì phải lập hóa đơn điện tử giao cho họ. Hóa đơn cho cơ quan BHXH lập tại thời điểm được thanh, quyết toán (điểm m khoản 4 Điều 9).
• Thông tin người mua: khi người tiêu dùng cung cấp tên, địa chỉ, số định danh cá nhân thì hóa đơn phải thể hiện đầy đủ; nếu không cung cấp, hóa đơn ghi "Bán cho người tiêu dùng". Hóa đơn không có thông tin người mua không có giá trị để hạch toán chi phí hoặc quyết toán thuế (điểm b khoản 4 Phụ lục nội dung hóa đơn kèm theo NĐ 254/2026/NĐ-CP).

Về bảng kê chi phí khám chữa bệnh - Quyết định 697/QĐ-BYT (19/3/2026):

• Mỗi lượt khám chữa bệnh, cơ sở lập 01 bảng kê lưu hồ sơ và 01 bảng kê giao cho người bệnh (khoản 1 Điều 2).
• Cơ sở đã triển khai bệnh án điện tử thì lập bảng kê điện tử, cung cấp cho người bệnh qua phương tiện điện tử, không phải lập bản giấy; bảng kê điện tử ký số đầy đủ có giá trị tương đương bản giấy (khoản 2 Điều 2).

6. Thuế TP Hà Nội đề nghị

• Cơ sở y tế, giáo dục: lập, sử dụng hóa đơn đúng thời điểm và lập bảng kê chi phí khám chữa bệnh theo NĐ 254/2026/NĐ-CP và QĐ 697/QĐ-BYT.
• Doanh nghiệp, tổ chức sử dụng lao động: phổ biến đến toàn bộ người lao động về khoản giảm trừ mới, điều kiện hóa đơn – bảng kê, các khoản không được tính vào giảm trừ (mục 3) và yêu cầu tự quyết toán (mục 4).
• Sở Y tế, Sở GD&ĐT, UBND phường, xã: phối hợp chỉ đạo các cơ sở trên địa bàn thực hiện đúng quy định về hóa đơn và bảng kê.

Vướng mắc trong quá trình thực hiện, người nộp thuế liên hệ cơ quan thuế quản lý trực tiếp.

💡 Khuyến nghị cho doanh nghiệp

1. Truyền thông nội bộ ngay trong quý IV/2026: hướng dẫn người lao động lấy hóa đơn điện tử ghi đúng tên, số định danh cá nhân của mình hoặc người phụ thuộc, và yêu cầu bảng kê chi phí tại cơ sở khám chữa bệnh - hóa đơn "Bán cho người tiêu dùng" sẽ không dùng được.
2. Rà soát quy trình quyết toán năm 2026: người lao động muốn hưởng giảm trừ không thể ủy quyền cho công ty; bộ phận nhân sự/kế toán cần thông báo sớm để họ chuẩn bị tự quyết toán và cấp chứng từ khấu trừ thuế kịp thời.
3. Phân loại rõ các khoản công ty đã hỗ trợ (khám chữa bệnh hiểm nghèo, học phí cho con người lao động nước ngoài, đào tạo) - những khoản này đã không tính vào thu nhập chịu thuế, người lao động không được kê thêm vào giảm trừ.
4. Nhắc người lao động về mức trần 23 triệu đồng (y tế) và 24 triệu đồng (giáo dục) mỗi năm, tính chung cho cả bản thân và người phụ thuộc, và chỉ áp dụng cho năm phát sinh chi phí.

Bản tin này được Crowe Vietnam tổng hợp nhằm cung cấp thông tin chung và không thay thế ý kiến tư vấn cho từng trường hợp cụ thể. Doanh nghiệp nên đối chiếu văn bản pháp luật gốc và tham vấn chuyên gia trước khi áp dụng vào tình huống thực tế.