Chuẩn mực Kế toán Quốc tế (IFRS)

A. Quy định & Chuẩn mực liên quan đến IAS và IFRS (tiếng Anh và tiếng Việt)

*** Vui lòng click mở các tab sau để xem nội dung chi tiết tương ứng ***

Stt	Chuẩn mực	Tên tiếng Anh	Tên tiếng Việt	Tóm tắt nội dung	Link tài liệu
1	IAS 1	Presentation of Financial Statements	Trình bày Báo cáo tài chính	Đưa ra yêu cầu chung về trình bày báo cáo tài chính, cấu trúc tối thiểu và yêu cầu về tiết lộ thông tin. Được thay thế bởi IFRS 18, có hiệu lực từ 01/01/2027.	Tiếng Việt Tiếng Anh
2	IAS 2	Inventories	Hàng tồn kho	Hướng dẫn xác định chi phí hàng tồn kho và công nhận chi phí khi bán; xác định giá trị thuần có thể thực hiện.	Tiếng Việt Tiếng Anh
3	IAS 7	Statement of Cash Flows	Báo cáo lưu chuyển tiền tệ	Quy định về lập báo cáo lưu chuyển tiền tệ; nhận biết và phân loại dòng tiền từ hoạt động kinh doanh, đầu tư và tài chính.	Tiếng Việt Tiếng Anh
4	IAS 8	Accounting Policies, Changes in Accounting Estimates and Errors	Chính sách kế toán, thay đổi ước tính kế toán và sai sót	Hướng dẫn lựa chọn chính sách kế toán, xử lý thay đổi ước tính kế toán và sửa lỗi các kỳ trước.	Tiếng Việt Tiếng Anh
5	IAS 10	Events after the Reporting Period	Sự kiện phát sinh sau kỳ báo cáo	Xử lý các sự kiện xảy ra sau ngày báo cáo tài chính nhưng trước khi phê duyệt báo cáo – ảnh hưởng đến số liệu hoặc cần thuyết minh.	Tiếng Việt Tiếng Anh
6	IAS 12	Income Taxes	Thuế thu nhập doanh nghiệp	Quy định xác định thuế thu nhập phải trả và hoãn lại, cách thức công bố thông tin thuế.	Tiếng Việt Tiếng Anh
7	IAS 16	Property, Plant and Equipment	Bất động sản, nhà xưởng và thiết bị	Hướng dẫn xác định, ghi nhận, đánh giá lại và khấu hao tài sản cố định; xử lý đánh giá lại, chi phí sau khi ghi nhận.	Tiếng Việt Tiếng Anh
8	IAS 19	Employee Benefits	Lợi ích người lao động	Quy định các phúc lợi cho người lao động – lương hưu, nghỉ phép, phúc lợi ngắn hạn, dài hạn; cách đo lường và công bố.	Tiếng Việt Tiếng Anh
9	IAS 20	Accounting for Government Grants and Disclosure of Government Assistance	Kế toán đối với nguồn tài trợ và trình bày sự hỗ trợ của Chính phủ	Hướng dẫn ghi nhận các khoản trợ cấp của chính phủ và công bố thông tin trợ giúp của chính phủ.	Tiếng Việt Tiếng Anh
10	IAS 21	The Effects of Changes in Foreign Exchange Rates	Ảnh hưởng của việc thay đổi tỷ giá hối đoái	Hướng dẫn ảnh hưởng của biến động tỷ giá hối đoái tới báo cáo tài chính, xử lý ngoại tệ.	Tiếng Việt Tiếng Anh
11	IAS 23	Borrowing Costs	Chi phí đi vay	Quy định chi phí đi vay liên quan tới tài sản đủ điều kiện được vốn hoá hay phải ghi nhận vào chi phí ngay.	Tiếng Việt Tiếng Anh
12	IAS 24	Related Party Disclosures	Trình bày các bên liên quan	Yêu cầu công bố thông tin giao dịch, mối quan hệ với các bên liên quan, ảnh hưởng đến báo cáo tài chính.	Tiếng Việt Tiếng Anh
13	IAS 26	Accounting and Reporting by Retirement Benefit Plans	Kế toán và báo cáo của lợi ích hưu trí	Hướng dẫn kế toán và lập báo cáo của các kế hoạch phúc lợi hưu trí.	Tiếng Việt Tiếng Anh
14	IAS 27	Separate Financial Statements	Báo cáo tài chính riêng	Quy định trình bày báo cáo tài chính riêng của công ty mẹ hoặc công ty con.	Tiếng Việt Tiếng Anh
15	IAS 28	Investments in Associates and Joint Ventures	Đầu tư vào công ty liên kết và liên doanh	Hướng dẫn kế toán đầu tư vào công ty liên kết và liên doanh – phương pháp vốn chủ sở hữu; công bố thông tin.	Tiếng Việt Tiếng Anh
16	IAS 29	Financial Reporting in Hyperinflationary Economies	Báo cáo tài chính trong các nền kinh tế siêu lạm phát	Hướng dẫn lập báo cáo tài chính khi nền kinh tế có lạm phát cao; điều chỉnh theo lạm phát.	Tiếng Việt Tiếng Anh
17	IAS 32	Financial Instruments: Presentation	Công cụ tài chính: Trình bày	Xác định tiêu chí phân loại các công cụ tài chính: tài sản tài chính, nợ tài chính, vốn chủ sở hữu.	Tiếng Việt Tiếng Anh
18	IAS 33	Earnings per Share	Lãi trên cổ phiếu	Hướng dẫn tính và trình bày thu nhập trên mỗi cổ phần (EPS).	Tiếng Việt Tiếng Anh
19	IAS 34	Interim Financial Reporting	Báo cáo tài chính giữa niên độ	Quy định lập báo cáo tài chính soát xét giữa niên độ.	Tiếng Việt Tiếng Anh
20	IAS 36	Impairment of Assets	Tổn thất tài sản	Hướng dẫn xác định và ghi nhận giảm giá trị tài sản.	Tiếng Việt Tiếng Anh
21	IAS 37	Provisions, Contingent Liabilities and Contingent Assets	Các khoản dự phòng, nợ phải trả và tài sản tiềm tàng	Quy định điều kiện ghi nhận và trình bày các khoản dự phòng, nợ phải trả và tài sản tiềm tàng.	Tiếng ViệtTiếng Anh
22	IAS 38	Intangible Assets	Tài sản cố định vô hình	Hướng dẫn nhận diện, đánh giá và ghi nhận tài sản vô hình.	Tiếng Việt Tiếng Anh
23	IAS 40	Investment Property	Bất động sản đầu tư	Hướng dẫn kế toán và trình bày về bất động sản đầu tư.	Tiếng Việt Tiếng Anh
24	IAS 41	Agriculture	Nông nghiệp	Hướng dẫn kế toán nông nghiệp – cây trồng sinh học, động vật sinh học, sản phẩm nông nghiệp.	Tiếng Việt Tiếng Anh

Stt	Chuẩn mực	Tên tiếng Anh	Tên tiếng Việt	Tóm tắt nội dung	Link tài liệu
1	IFRS 1	First-time Adoption of International Financial Reporting Standards	Áp dụng lần đầu các chuẩn mực BCTC quốc tế	Phác thảo thủ tục áp dụng IFRS lần đầu.	Tiếng Việt Tiếng Anh
2	IFRS 2	Share-based Payment	Thanh toán trên cơ sở cổ phiếu	Xử lý kế toán cho giao dịch thanh toán dựa trên cổ phiếu.	Tiếng Việt Tiếng Anh
3	IFRS 3	Business Combinations	Hợp nhất kinh doanh	Hướng dẫn kế toán cho sáp nhập kinh doanh.	Tiếng Việt Tiếng Anh
4	IFRS 5	Non-current Assets Held for Sale and Discontinued Operations	Tài sản dài hạn nắm giữ để bán và hoạt động không liên tục	Xử lý phân loại và trình bày tài sản không lưu động giữ để bán và hoạt động ngừng.	Tiếng Việt Tiếng Anh
5	IFRS 6	Exploration for and Evaluation of Mineral Resources	Thăm dò và đánh giá tài nguyên khoáng sản	Cho phép cải thiện hạn chế kế toán cho thăm dò và đánh giá tài nguyên khoáng sản.	Tiếng Việt Tiếng Anh
6	IFRS 7	Financial Instruments: Disclosures	Công cụ tài chính: Thuyết minh	Yêu cầu công bố về công cụ tài chính.	Tiếng Việt Tiếng Anh
7	IFRS 8	Operating Segments	Bộ phận kinh doanh	Yêu cầu công bố thông tin về phân khúc hoạt động.	Tiếng Việt Tiếng Anh
8	IFRS 9	Financial Instruments	Công cụ tài chính	Xử lý công nhận, đo lường và công bố công cụ tài chính.	Tiếng Việt Tiếng Anh
9	IFRS 10	Consolidated Financial Statements	Báo cáo tài chính hợp nhất	Thiết lập nguyên tắc trình bày và lập báo cáo tài chính hợp nhất.	Tiếng Việt Tiếng Anh
10	IFRS 11	Joint Arrangements	Thỏa thuận liên doanh	Yêu cầu kế toán cho sắp xếp liên kết, bao gồm liên doanh.	Tiếng Việt Tiếng Anh
11	IFRS 12	Disclosure of Interests in Other Entities	Thuyết minh lợi ích trong các đơn vị khác	Yêu cầu công bố lợi ích trong công ty con, sắp xếp liên kết, liên doanh và thực thể có cấu trúc.	Tiếng Việt Tiếng Anh
12	IFRS 13	Fair Value Measurement	Đo lường giá trị hợp lý	Định nghĩa giá trị hợp lý và đặt khung đo lường.	Tiếng Việt Tiếng Anh
13	IFRS 14	Regulatory Deferral Accounts	Các khoản hoãn lại theo luật định	Cho phép một số thực thể tiếp tục hoạt động điều tiết theo GAAP trước.	Tiếng Việt Tiếng Anh
14	IFRS 15	Revenue from Contracts with Customers	Doanh thu từ hợp đồng với khách hàng	Thiết lập nguyên tắc báo cáo doanh thu từ hợp đồng với khách hàng.	Tiếng Việt Tiếng Anh
15	IFRS 16	Leases	Thuê tài sản	Yêu cầu bên thuê công nhận tài sản và nợ cho hầu hết hợp đồng thuê.	Tiếng Việt Tiếng Anh
16	IFRS 17	Insurance Contracts	Hợp đồng bảo hiểm	Thiết lập nguyên tắc cho hợp đồng bảo hiểm.	Tiếng Việt Tiếng Anh
17	IFRS 18	Presentation and Disclosure in Financial Statements	Trình bày và Thuyết minh Báo cáo tài chính	Quy định yêu cầu tổng thể về trình bày và thuyết minh BCTC, thay thế hoàn toàn IAS 1; có hiệu lực từ 01/01/2027 (được áp dụng sớm).	Tiếng Việt Tiếng Anh
18	IFRS 19	Subsidiaries without Public Accountability: Disclosures	Thuyết minh thông tin đối với Công ty con không có trách nhiệm công chúng	Cho phép công ty con không có trách nhiệm công chúng áp dụng IFRS đầy đủ về ghi nhận và đo lường, nhưng dùng bộ thuyết minh rút gọn riêng; có hiệu lực từ 01/01/2027 (được áp dụng sớm).	Tiếng Việt Tiếng Anh

Stt	Chuẩn mực	Tên tiếng Anh	Tên tiếng Việt	Tóm tắt nội dung	Link tài liệu
1	IFRS S1	General Requirements for Disclosure of Sustainability-related Financial Information	Các yêu cầu chung về thuyết minh thông tin tài chính liên quan đến phát triển bền vững	Thiết lập khuôn khổ chung yêu cầu doanh nghiệp thuyết minh các rủi ro và cơ hội phát triển bền vững có ảnh hưởng trọng yếu đến tình hình tài chính và dòng tiền.	Tiếng Việt Tiếng Anh
2	IFRS S2	Climate-related Disclosures	Thuyết minh liên quan đến khí hậu	Quy định các yêu cầu thuyết minh cụ thể về rủi ro và cơ hội liên quan đến biến đổi khí hậu, bao gồm quản trị, chiến lược, quản lý rủi ro, chỉ số và mục tiêu khí hậu.	Tiếng Việt Tiếng Anh

Stt	Chuẩn mực	Tên tiếng Anh	Tên tiếng Việt	Tóm tắt nội dung	Link tài liệu
1	SIC 7	Introduction of the Euro	Giới thiệu về đồng Euro	Hướng dẫn cách xử lý kế toán khi chuyển đổi sang đồng Euro, bao gồm xác định tỷ giá chuyển đổi và xử lý chênh lệch tỷ giá phát sinh.	Tiếng Việt Tiếng Anh
2	SIC 10	Government Assistance - No Specific Relation to Operating Activities	Hỗ trợ của Chính phủ - Những khoản không liên quan đến hoạt động kinh doanh	Hướng dẫn kế toán đối với các khoản hỗ trợ của Chính phủ không gắn trực tiếp với hoạt động sản xuất kinh doanh cụ thể của doanh nghiệp.	Tiếng ViệtTiếng Anh
3	SIC 25	Income Taxes - Changes in the Tax Status of an Entity or its Shareholders	Thuế thu nhập doanh nghiệp - Thay đổi tình trạng thuế hoặc Chủ sở hữu	Quy định cách xử lý kế toán khi có thay đổi về tình trạng thuế của doanh nghiệp hoặc của cổ đông, bao gồm ảnh hưởng đến thuế hiện hành và thuế hoãn lại.	Tiếng Việt Tiếng Anh
4	SIC 29	Disclosure - Service Concession Arrangements	Trình bày - Thỏa thuận nhượng quyền dịch vụ	Yêu cầu thuyết minh thông tin đối với các thỏa thuận nhượng quyền dịch vụ, đặc biệt trong lĩnh vực cơ sở hạ tầng và dịch vụ công.	Tiếng Việt Tiếng Anh
5	SIC 32	Intangible Assets - Website Costs	Tài sản vô hình - Chi phí làm trang web	Hướng dẫn việc ghi nhận chi phí liên quan đến thiết kế, phát triển và vận hành trang web là chi phí hay tài sản vô hình.	Tiếng Việt Tiếng Anh
6	IFRIC 1	Changes in Existing Decommissioning, Restoration and Similar Liabilities	Những thay đổi về các khoản đã ghi nhận của ngừng hoạt động, khôi phục và các khoản công nợ tương tự	Quy định cách điều chỉnh giá trị tài sản và nợ phải trả khi ước tính các nghĩa vụ tháo dỡ, phục hồi hoặc hoàn nguyên thay đổi.	Tiếng Việt Tiếng Anh
7	IFRIC 2	Members' Shares in Co-operative Entities and Similar Instruments	Cổ phần của chủ sở hữu trong các đơn vị đồng kinh doanh và công cụ tài chính tương tự	Hướng dẫn phân loại các công cụ vốn do hợp tác xã phát hành là nợ phải trả hay vốn chủ sở hữu.	Tiếng Việt Tiếng Anh
8	IFRIC 5	Rights to Interests arising from Decommissioning, Restoration and Environmental Rehabilitation Funds	Quyền lợi ích phát sinh từ quỹ đã trích từ ngừng hoạt động, phục hồi và hoàn nguyên môi trường	Quy định cách ghi nhận quyền lợi của doanh nghiệp đối với các quỹ được lập để tài trợ cho nghĩa vụ ngừng hoạt động và phục hồi môi trường.	Tiếng Việt Tiếng Anh
9	IFRIC 6	Liabilities Arising from Participating in a Specific Market - Waste Electrical and Electronic Equipment	Nợ phải trả phát sinh từ việc tham gia vào một thị trường đặc thù - Chất thải điện và thiết bị điện tử	Xác định thời điểm ghi nhận nợ phải trả liên quan đến nghĩa vụ xử lý rác thải thiết bị điện, điện tử.	Tiếng Việt Tiếng Anh
10	IFRIC 7	Applying the Restatement Approach under IAS 29 Financial Reporting in Hyperinflationary Economies	Áp dụng phương pháp Trình bày lại theo IAS 29 Báo cáo tài chính trong các nền kinh tế siêu lạm phát	Hướng dẫn áp dụng phương pháp trình bày lại báo cáo tài chính trong nền kinh tế siêu lạm phát.	Tiếng Việt Tiếng Anh
11	IFRIC 10	Interim Financial Reporting and Impairment	Báo cáo tài chính giữa niên độ và Suy giảm giá trị	Quy định việc không được hoàn nhập khoản suy giảm giá trị đã ghi nhận trong báo cáo giữa niên độ.	Tiếng Việt Tiếng Anh
12	IFRIC 12	Service Concession Arrangements	Thỏa thuận nhượng quyền dịch vụ	Hướng dẫn cách ghi nhận và đo lường tài sản, doanh thu và nghĩa vụ trong các thỏa thuận nhượng quyền dịch vụ công.	Tiếng Việt Tiếng Anh
13	IFRIC 14	IAS 19 - The Limit on a Defined Benefit Asset, Minimum Funding Requirements and their Interaction	IAS 19 - Giới hạn đối với Tài sản Quỹ phúc lợi, Yêu cầu tối thiểu về gây quỹ và sự tương tác giữa chúng	Làm rõ giới hạn ghi nhận tài sản phúc lợi và ảnh hưởng của yêu cầu gây quỹ tối thiểu.	Tiếng Việt Tiếng Anh
14	IFRIC 16	Hedges of a Net Investment in a Foreign Operation	Phòng vệ đối với khoản đầu tư ròng từ hoạt động tại nước ngoài	Hướng dẫn xác định công cụ phòng vệ và khoản mục được phòng vệ đối với đầu tư ròng ở nước ngoài.	Tiếng Việt Tiếng Anh
15	IFRIC 17	Distributions of Non-cash Assets to Owners	Phân phối tài sản phi tiền tệ cho chủ sở hữu	Quy định cách đo lường và ghi nhận khi doanh nghiệp phân phối tài sản phi tiền tệ cho cổ đông.	Tiếng Việt Tiếng Anh
16	IFRIC 19	Extinguishing Financial Liabilities with Equity Instruments	Thanh toán Công nợ tài chính bằng Công cụ vốn chủ sở hữu	Hướng dẫn kế toán khi doanh nghiệp thanh toán nợ tài chính bằng cách phát hành công cụ vốn chủ sở hữu.	Tiếng Việt Tiếng Anh
17	IFRIC 20	Stripping Costs in the Production Phase of a Surface Mine	Chi phí bốc đất tầng phủ trong giai đoạn khai thác mỏ lộ thiên	Quy định cách ghi nhận chi phí bốc đất là chi phí hay tài sản trong khai thác mỏ lộ thiên.	Tiếng Việt Tiếng Anh
18	IFRIC 21	Levies	Thuế bổ sung	Xác định thời điểm ghi nhận nghĩa vụ nộp thuế, phí và các khoản thu bắt buộc do Nhà nước quy định.	Tiếng Việt Tiếng Anh
19	IFRIC 22	Foreign Currency Transactions and Advance Consideration	Giao dịch ngoại tệ và các khoản ứng trước	Hướng dẫn xác định tỷ giá áp dụng khi nhận hoặc trả trước bằng ngoại tệ.	Tiếng Việt Tiếng Anh
20	IFRIC 23	Uncertainty over Income Tax Treatments	Sự không chắc chắn về Thuế thu nhập doanh nghiệp	Quy định cách xử lý kế toán khi có sự không chắc chắn về cách áp dụng luật thuế thu nhập doanh nghiệp.	Tiếng Việt Tiếng Anh

B. Tìm hiểu tổng quan và nền tảng về IFRS

*** Vui lòng click mở các tab sau để xem nội dung chi tiết tương ứng ***

1.1. IFRS là gì?

Định nghĩa IFRS

IFRS là viết tắt của International Financial Reporting Standards, nghĩa là các Chuẩn mực Báo cáo Tài chính Quốc tế. Đây là một bộ các chuẩn mực kế toán chất lượng cao, được công nhận và áp dụng rộng rãi trên toàn cầu, nhằm hướng dẫn cách các giao dịch và sự kiện kinh tế được ghi nhận, đo lường, trình bày và thuyết minh trên Báo cáo Tài chính (BCTC).

Nguồn gốc (Do tổ chức nào ban hành?):

IFRS được phát triển và ban hành bởi một tổ chức độc lập, phi lợi nhuận có tên là Hội đồng Chuẩn mực Kế toán Quốc tế (International Accounting Standards Board - IASB). IASB có trụ sở tại London, Vương quốc Anh, và quy tụ các chuyên gia kế toán hàng đầu từ khắp nơi trên thế giới.

Mục đích (Mục đích của IFRS là gì?):

Mục tiêu cốt lõi của IFRS là tạo ra một "ngôn ngữ kế toán chung" cho toàn thế giới. Việc này nhằm 3 mục đích chính sau:

Tính nhất quán (Consistency): IFRS nhằm chuẩn hóa các thông lệ kế toán trên phạm vi toàn cầu, đảm bảo báo cáo tài chính được lập một cách nhất quán giữa các quốc gia và khu vực pháp lý khác nhau.
Tính minh bạch (Transparency): Việc áp dụng IFRS giúp nâng cao mức độ minh bạch của báo cáo tài chính, qua đó củng cố niềm tin của nhà đầu tư và các bên quan tâm.
Khả năng so sánh (Comparability): IFRS cho phép so sánh báo cáo tài chính giữa các doanh nghiệp và giữa các quốc gia một cách dễ dàng hơn, hỗ trợ việc phân tích tài chính và ra quyết định đầu tư hiệu quả.

1.2. Quy trình ban hành một chuẩn mực IFRS

Việc xây dựng và ban hành các chuẩn mực IFRS được thực hiện bởi IASB theo một quy trình công khai và nghiêm ngặt (due process). Quy trình này nhằm đảm bảo rằng các chuẩn mực được phát triển trên cơ sở nghiên cứu đầy đủ, tham vấn rộng rãi và tập trung vào nhu cầu thông tin của người sử dụng báo cáo tài chính.

Về nguyên tắc, quy trình ban hành một chuẩn mực IFRS bao gồm các giai đoạn chính sau:

Xác định chủ đề (Agenda Consultation): IASB thực hiện tham vấn công khai về chương trình làm việc 5 năm một lần để xác định định hướng chiến lược và các ưu tiên của hội đồng.
Nghiên cứu (Research): Đội ngũ kỹ thuật của IASB tiến hành nghiên cứu sâu rộng về chủ đề đã được xác định, phân tích các vấn đề và các cách tiếp cận khả thi.
Công bố Tài liệu Thảo luận (Discussion Paper) (nếu có): IASB có thể công bố một tài liệu thảo luận để trình bày các vấn đề và các giải pháp sơ bộ, nhằm thu thập ý kiến đóng góp từ công chúng ở giai đoạn đầu.
Công bố Dự thảo Chuẩn mực (Exposure Draft): Đây là bước bắt buộc trước khi ban hành chuẩn mực chính thức. IASB sẽ công bố một bản dự thảo chi tiết của chuẩn mực mới hoặc sửa đổi. Bản dự thảo này được mở để lấy ý kiến bình luận từ tất cả các bên quan tâm trên toàn thế giới (công ty, kiểm toán viên, nhà đầu tư, cơ quan quản lý...) trong một khoảng thời gian nhất định.
Thảo luận và Hoàn thiện: IASB xem xét tất cả các ý kiến phản hồi nhận được. Họ sẽ tổ chức các cuộc họp công khai để thảo luận về các vấn đề và quyết định những thay đổi cần thiết đối với bản dự thảo.
Ban hành Chuẩn mực chính thức (Issuance of IFRS Standard): Sau khi hoàn tất quá trình thảo luận và sửa đổi, IASB sẽ thực hiện biểu quyết và ban hành chuẩn mực chính thức.
Rà soát sau khi triển khai (Post-implementation Review): Sau khoảng 30-36 tháng kể từ ngày chuẩn mực có hiệu lực, IASB sẽ tiến hành rà soát để đánh giá xem chuẩn mực có hoạt động như mong đợi trong thực tế hay không và liệu có cần những điều chỉnh, làm rõ nào thêm không.

Quy trình này đảm bảo rằng các chuẩn mực IFRS được ban hành không dựa trên quyết định đơn lẻ, mà là kết quả của một quá trình xây dựng có hệ thống, minh bạch và nhất quán, phù hợp với mục tiêu cung cấp thông tin tài chính chất lượng cao cho thị trường vốn toàn cầu.

Xem thêm tại: IFRS là gì? Toàn tập về Chuẩn mực Báo cáo Tài chính Quốc tế

2.1. Cấu trúc hệ thống IFRS

Hệ thống Chuẩn mực Báo cáo Tài chính Quốc tế (IFRS) được cấu trúc thành các thành phần sau:

(a) Conceptual Framework for Financial Reporting

Khuôn khổ Khái niệm cho Báo cáo Tài chính không phải là một chuẩn mực kế toán, mà là tài liệu nền tảng do IASB ban hành. Conceptual Framework thiết lập các khái niệm cơ bản liên quan đến mục tiêu của báo cáo tài chính, đặc điểm chất lượng của thông tin tài chính, cũng như định nghĩa và nguyên tắc ghi nhận các yếu tố của báo cáo tài chính.

(b) IFRS Standards

Thuật ngữ “IFRS Standards” (hoặc “IFRSs”) được sử dụng để chỉ toàn bộ các chuẩn mực và diễn giải có hiệu lực, bao gồm:

Chuẩn mực Báo cáo Tài chính Quốc tế (IFRS) - International Financial Reporting Standards (IFRS);
Chuẩn mực Kế toán Quốc tế (IAS) còn hiệu lực - International Accounting Standards (IAS);
Các Diễn giải của IFRS Interpretations Committee - IFRIC Interpretations;
Các Diễn giải của Standing Interpretations Committee - SIC Interpretations.

Các IFRS Standards này quy định các yêu cầu bắt buộc về ghi nhận, đo lường, trình bày và thuyết minh đối với các giao dịch và sự kiện kinh tế cụ thể.

2.2. Mối quan hệ giữa "Khuôn khổ Khái niệm" và "Các chuẩn mực cụ thể"

Conceptual Framework đóng vai trò là nền tảng khái niệm cho việc xây dựng, diễn giải và áp dụng các IFRS Standards, thể hiện ở các khía cạnh sau:

Cơ sở xây dựng chuẩn mực: IASB sử dụng Conceptual Framework làm nền tảng khi phát triển chuẩn mực IFRS mới hoặc sửa đổi các chuẩn mực hiện hành, nhằm đảm bảo tính nhất quán về mặt khái niệm trong toàn bộ hệ thống IFRS.
Lựa chọn chính sách kế toán khi chưa có chuẩn mực cụ thể: Trong trường hợp một giao dịch hoặc sự kiện kinh tế không được quy định cụ thể trong IFRS Standards, doanh nghiệp phải tham chiếu Conceptual Framework để xây dựng chính sách kế toán phù hợp, theo thứ bậc áp dụng quy định tại IAS 8.
Hỗ trợ diễn giải chuẩn mực: Conceptual Framework giúp người lập báo cáo tài chính, kiểm toán viên và người sử dụng báo cáo tài chính hiểu rõ mục tiêu và logic nền tảng của các yêu cầu trong từng chuẩn mực.

Mặc dù có vai trò nền tảng, Khuôn khổ Khái niệm (Conceptual Framework) không phải là một chuẩn mực và không thể ghi đè hoặc thay thế các yêu cầu cụ thể trong chuẩn mực IFRS. Trong trường hợp có mâu thuẫn, các quy định của chuẩn mực hoặc diễn giải có hiệu lực sẽ được ưu tiên áp dụng.

3.1. Định nghĩa & Vai trò

Khuôn khổ Khái niệm (Conceptual Framework) không phải là một Chuẩn mực IFRS và không thay thế bất kỳ chuẩn mực cụ thể nào. Đây là nền tảng khái niệm của hệ thống IFRS, được ban hành nhằm:

Hỗ trợ Hội đồng (IASB) phát triển các chuẩn mực IFRS mới dựa trên các khái niệm nhất quán.
Hỗ trợ người lập Báo cáo tài chính (BCTC) xây dựng chính sách kế toán đối với các giao dịch chưa được điều chỉnh bởi một chuẩn mực hoặc diễn giải cụ thể.
Hỗ trợ việc hiểu và diễn giải các chuẩn mực IFRS.

3.2. Cấu trúc chính thức của Conceptual Framework

Theo tài liệu chính thức do IASB ban hành (phiên bản hiện hành năm 2018), Conceptual Framework được cấu trúc thành các chương (chapters), bao gồm:

Mục tiêu của báo cáo tài chính cho mục đích chung: Cung cấp thông tin tài chính hữu ích cho nhà đầu tư, chủ nợ hiện tại và tiềm năng trong việc ra quyết định cung cấp nguồn lực cho đơn vị.
Các đặc điểm chất lượng của thông tin tài chính hữu ích:
- Đặc điểm cơ bản: Thích hợp (Relevance và Trình bày trung thực (Faithful representation);
- Đặc điểm bổ sung: Khả năng so sánh (Comparability), Khả năng kiểm chứng (Verifiability), Tính kịp thời (Timeliness) và Tính dễ hiểu (Understandability).
Báo cáo tài chính và đơn vị báo cáo: Báo cáo tài chính là tập hợp các báo cáo phản ánh tình hình tài chính, kết quả hoạt động và dòng tiền của một đơn vị báo cáo, trong đó đơn vị báo cáo được xác định theo ranh giới kinh tế, không nhất thiết trùng với pháp nhân, nhằm đáp ứng nhu cầu thông tin của người sử dụng báo cáo tài chính.
Các yếu tố của báo cáo tài chính: Tài sản, nợ phải trả, vốn chủ sở hữu, thu nhập và chi phí.
Ghi nhận và dừng ghi nhận: Các tiêu chí để đưa một khoản mục vào hoặc loại bỏ khỏi báo cáo tài chính.
Đo lường: Các cơ sở đo lường chủ yếu, bao gồm giá gốc (historical cost) và giá trị hiện hành (current value), trong đó giá trị hiện hành bao gồm giá trị hợp lý (fair value), giá trị sử dụng (value in use) cho tài sản và giá trị thực hiện nghĩa vụ (fulfilment value) cho công nợ và chi phí hiện tại (curent cost).
Trình bày và thuyết minh: Nguyên tắc trình bày và cung cấp thông tin nhằm đảm bảo báo cáo tài chính truyền đạt hiệu quả bản chất kinh tế của các giao dịch.

Đây là cấu trúc pháp lý chính thức của Conceptual Framework trong hệ thống IFRS.

Xem thêm: Khuôn khổ khái niệm IFRS: Các nguyên tắc và khái niệm nền tảng cho việc xây dựng và diễn giải các Chuẩn mực IFRS

Báo cáo tài chính theo IFRS được lập dựa trên các giả định nền tảng (underlying assumptions), nhằm đảm bảo thông tin được trình bày một cách nhất quán, phản ánh hợp lý bản chất kinh tế của các giao dịch và sự kiện. Hai giả định nền tảng quan trọng nhất bao gồm cơ sở dồn tích và giả định hoạt động liên tục.

4.1. Cơ sở dồn tích (Accrual Basis):

Theo IFRS, báo cáo tài chính được lập trên cơ sở dồn tích, theo đó ảnh hưởng của các giao dịch và sự kiện kinh tế được ghi nhận khi chúng phát sinh, không phụ thuộc vào thời điểm thu hoặc chi tiền.

Trên cơ sở này:

Doanh thu được ghi nhận khi đơn vị đã thực hiện nghĩa vụ và có quyền thu lợi ích kinh tế;
Chi phí được ghi nhận khi nghĩa vụ phát sinh hoặc khi lợi ích kinh tế liên quan đã được tiêu dùng, bất kể dòng tiền thực tế.

Cơ sở dồn tích cho phép báo cáo tài chính phản ánh kết quả hoạt động và tình hình tài chính của kỳ kế toán một cách đầy đủ và phù hợp hơn so với cơ sở tiền mặt.

Ví dụ minh họa

Trong tháng 12 năm 2024, doanh nghiệp cung cấp dịch vụ tư vấn cho khách hàng và phát hành hóa đơn, với thời điểm thanh toán dự kiến vào tháng 1 năm 2025. Theo cơ sở dồn tích, doanh thu từ dịch vụ này phải được ghi nhận trong năm 2024, là thời điểm dịch vụ đã được hoàn thành và doanh nghiệp có quyền nhận tiền, mặc dù dòng tiền phát sinh ở kỳ sau.

4.2. Hoạt động liên tục (Going Concern):

Báo cáo tài chính theo IFRS được lập trên giả định hoạt động liên tục, theo đó đơn vị được giả định là sẽ tiếp tục hoạt động trong tương lai có thể dự đoán được, và không có ý định hoặc không bị buộc phải giải thể, ngừng hoạt động hay thu hẹp đáng kể quy mô.

Trong thực tiễn, “tương lai có thể dự đoán được” thường được hiểu là ít nhất 12 tháng kể từ ngày kết thúc kỳ báo cáo, phù hợp với quy định tại IAS 1.

Giả định hoạt động liên tục có ảnh hưởng trực tiếp đến:

Cách đo lường tài sản và nợ phải trả;
Việc phân bổ chi phí theo thời gian (ví dụ: khấu hao tài sản dài hạn);
Việc trình bày và thuyết minh các rủi ro liên quan đến khả năng hoạt động liên tục của doanh nghiệp.

Ví dụ minh họa

Một doanh nghiệp đầu tư xây dựng nhà máy với thời gian sử dụng dự kiến là 20 năm. Trên cơ sở giả định hoạt động liên tục, chi phí đầu tư được phân bổ dần thông qua khấu hao trong suốt thời gian sử dụng hữu ích của nhà máy. Ngược lại, nếu giả định hoạt động liên tục không còn phù hợp (ví dụ doanh nghiệp có nguy cơ phải ngừng hoạt động trong tương lai gần), tài sản có thể phải được đo lường theo giá trị có thể thu hồi hoặc giá trị thanh lý, và phần giá trị còn lại có thể phải ghi nhận lỗ ngay trong kỳ.

Cơ sở dồn tích và giả định hoạt động liên tục là hai giả định nền tảng bắt buộc trong lập báo cáo tài chính theo IFRS. Việc áp dụng nhất quán các giả định này là điều kiện tiên quyết để báo cáo tài chính phản ánh trung thực tình hình tài chính, kết quả hoạt động và dòng tiền của đơn vị, đồng thời đáp ứng nhu cầu thông tin của người sử dụng báo cáo tài chính cho mục đích chung.

Xem thêm: Nguyên tắc Hoạt động Liên tục (Going Concern) theo IAS 1

Theo Conceptual Framework, mục tiêu của báo cáo tài chính cho mục đích chung là cung cấp thông tin tài chính hữu ích cho nhà đầu tư, chủ nợ hiện tại và tiềm năng trong việc ra quyết định cung cấp nguồn lực cho đơn vị. Để đạt được mục tiêu này, thông tin trình bày trên báo cáo tài chính phải đáp ứng các đặc tính chất lượng của thông tin tài chính hữu ích (qualitative characteristics of useful financial information).

Các đặc tính này được chia thành hai nhóm: đặc tính cơ bản và đặc tính bổ sung.

Đặc tính cơ bản (Fundamental Characteristics):

Thích hợp (Relevance): Thông tin được coi là thích hợp khi có khả năng tạo ra sự khác biệt trong các quyết định kinh tế của người sử dụng báo cáo tài chính. Tính thích hợp của thông tin được thể hiện thông qua giá trị dự báo (predictive value) hoặc giá trị xác nhận (confirmatory value), hoặc đồng thời cả hai.

Ví dụ: Công ty công bố thông tin về một hợp đồng lớn vừa ký kết. Thông tin này là thích hợp vì nó giúp nhà đầu tư dự báo doanh thu và lợi nhuận trong tương lai của công ty.

Trình bày trung thực (Faithful Representation): Thông tin thích hợp chỉ trở nên hữu ích khi được trình bày một cách trung thực, tức là phản ánh đúng bản chất kinh tế của các giao dịch và sự kiện, thay vì chỉ phản ánh hình thức pháp lý. Để đạt được trình bày trung thực, thông tin cần đầy đủ (complete), khách quan (neutral) và không có sai sót trọng yếu (free from material error).

Ví dụ: Theo IFRS 16, khi doanh nghiệp ký hợp đồng thuê tài sản dài hạn, mặc dù không sở hữu tài sản về mặt pháp lý, nhưng do doanh nghiệp kiểm soát và thu được lợi ích kinh tế từ tài sản trong suốt thời hạn thuê, chuẩn mực yêu cầu ghi nhận tài sản quyền sử dụng và nợ phải trả tiền thuê. Cách ghi nhận này giúp báo cáo tài chính phản ánh trung thực bản chất kinh tế của giao dịch thuê.

Đặc tính bổ sung (Enhancing Characteristics):

Có thể so sánh (Comparability): Thông tin tài chính phải cho phép người sử dụng xác định và hiểu được các điểm tương đồng và khác biệt giữa các khoản mục, cả khi so sánh giữa các kỳ của cùng một doanh nghiệp và giữa các doanh nghiệp khác nhau.

Ví dụ: Khi tất cả các hãng hàng không đều áp dụng IFRS 16 để hạch toán máy bay thuê, nhà đầu tư có thể so sánh cơ cấu tài sản và nợ của họ một cách công bằng hơn.

Có thể kiểm chứng (Verifiability): Thông tin có khả năng kiểm chứng khi các quan sát viên độc lập và có kiến thức có thể đi đến sự đồng thuận hợp lý rằng thông tin đó phản ánh trung thực bản chất của giao dịch.

Ví dụ: Giá trị của một tòa nhà được ghi nhận trên báo cáo tài chính dựa trên báo cáo định giá của một công ty định giá độc lập và có uy tín. Thông tin này có thể kiểm chứng được.

Kịp thời (Timeliness): Thông tin chỉ hữu ích khi được cung cấp kịp thời, tức là đến tay người sử dụng trước khi quyết định kinh tế được đưa ra. Thông tin được công bố quá muộn, dù chính xác, cũng có thể mất đi phần lớn giá trị ra quyết định.

Ví dụ: Việc công bố báo cáo tài chính quý trong vòng 45 ngày sau khi kết thúc quý sẽ hữu ích hơn nhiều cho các quyết định đầu tư so với việc công bố sau 6 tháng.

Có thể hiểu được (Understandability): Thông tin tài chính cần được phân loại, trình bày và diễn giải một cách rõ ràng, súc tích. Tuy nhiên, IFRS nhấn mạnh rằng thông tin không nên bị loại bỏ chỉ vì phức tạp, nếu thông tin đó là cần thiết cho việc ra quyết định. Việc thuyết minh chính sách kế toán bằng ngôn ngữ rõ ràng, có cấu trúc tốt sẽ giúp người sử dụng báo cáo tài chính hiểu đúng nội dung được trình bày.

Ví dụ: Trong thuyết minh báo cáo tài chính, công ty giải thích chính sách ghi nhận doanh thu của mình bằng ngôn ngữ đơn giản, dễ hiểu, giúp nhà đầu tư không chuyên sâu về kế toán cũng có thể nắm bắt được.

Các đặc tính chất lượng của thông tin tài chính hữu ích là nền tảng khái niệm quan trọng trong IFRS, chi phối cách ghi nhận, đo lường, trình bày và thuyết minh trên báo cáo tài chính. Việc cân bằng giữa tính thích hợp, trình bày trung thực và các đặc tính bổ sung là điều kiện tiên quyết để báo cáo tài chính thực sự phục vụ mục tiêu ra quyết định của người sử dụng.

Theo IFRS, việc hạch toán và trình bày một giao dịch hoặc khoản mục trên báo cáo tài chính được thực hiện theo một khung logic xuyên suốt, bao gồm các nội dung chính là ghi nhận, đo lường, trình bày và thuyết minh. Khung logic này đảm bảo rằng các giao dịch và sự kiện kinh tế được phản ánh một cách nhất quán, phản ánh đúng bản chất kinh tế và cung cấp thông tin tài chính hữu ích cho người sử dụng báo cáo tài chính:

6.1. Ghi nhận (Recognition)

Ghi nhận là bước xác định liệu một giao dịch hoặc sự kiện có được đưa vào báo cáo tài chính hay không. Theo Conceptual Framework, một khoản mục được ghi nhận khi:

Khoản mục đó đáp ứng định nghĩa của một yếu tố báo cáo tài chính (tài sản, nợ phải trả, vốn chủ sở hữu, thu nhập hoặc chi phí); và
Việc ghi nhận cung cấp thông tin hữu ích cho người sử dụng báo cáo tài chính, với chi phí thu thập thông tin là hợp lý.

Ví dụ: Theo IFRS 15 - Doanh thu từ hợp đồng với khách hàng, doanh thu chỉ được ghi nhận khi doanh nghiệp chuyển giao quyền kiểm soát hàng hóa hoặc dịch vụ cho khách hàng. Việc ký hợp đồng, nếu chưa chuyển giao hàng hóa hoặc dịch vụ, không làm phát sinh doanh thu được ghi nhận trên báo cáo tài chính.

6.2. Đo lường (Measurement)

Sau khi được ghi nhận, IFRS yêu cầu xác định giá trị bằng tiền của khoản mục. Đo lường bao gồm đo lường ban đầu và đo lường sau ghi nhận ban đầu.

6.2.1. Đo lường ban đầu (Initial measurement)

Đo lường ban đầu xác định giá trị của khoản mục tại thời điểm ghi nhận lần đầu, theo cơ sở đo lường được chuẩn mực liên quan quy định (ví dụ: giá gốc, giá trị hợp lý).

Ví dụ: Theo IAS 16, nguyên giá của tài sản cố định hữu hình bao gồm giá mua và các chi phí liên quan trực tiếp để đưa tài sản vào trạng thái sẵn sàng sử dụng, như chi phí vận chuyển, lắp đặt và chạy thử.

6.2.2. Đo lường sau ghi nhận ban đầu (Subsequent measurement)

Sau ghi nhận ban đầu, khoản mục được đo lường lại trong các kỳ kế toán tiếp theo theo mô hình phù hợp mà chuẩn mực cho phép, phản ánh việc tiêu dùng lợi ích kinh tế, thay đổi giá trị hoặc rủi ro.

Ví dụ: Cũng theo IAS 16, doanh nghiệp có thể lựa chọn:

Mô hình giá gốc (Cost model); hoặc
Mô hình đánh giá lại (Revaluation model) để đo lường tài sản cố định trong các kỳ sau.

Lưu ý: Việc đánh giá lại hoặc cập nhật giá trị tại ngày lập báo cáo tài chính (ví dụ đo lường theo giá trị hợp lý đối với các công cụ tài chính theo IFRS 9) là một phần của đo lường sau ghi nhận ban đầu, không phải là một bước độc lập trong IFRS.

6.3. Trình bày (Presentation)

Trình bày liên quan đến việc sắp xếp và phân loại các khoản mục đã được ghi nhận và đo lường trên các báo cáo tài chính nhằm truyền đạt thông tin một cách rõ ràng và nhất quán.

Theo IAS 1, trình bày báo cáo tài chính phải đảm bảo:

Phân loại hợp lý (ví dụ: ngắn hạn/dài hạn);
Tính nhất quán giữa các kỳ;
Phản ánh bản chất kinh tế của các giao dịch và sự kiện.

Ví dụ: Một khoản vay ngân hàng có thời hạn còn lại trên 12 tháng tại ngày kết thúc kỳ báo cáo được trình bày là nợ phải trả dài hạn trên báo cáo tình hình tài chính.

6.4. Thuyết minh (Disclosure)

Thuyết minh là bộ phận không thể tách rời của báo cáo tài chính, nhằm bổ sung, giải thích và làm rõ các thông tin đã được trình bày bằng số liệu.

IFRS yêu cầu thuyết minh:

Chính sách kế toán áp dụng;
Các giả định và ước tính trọng yếu;
Rủi ro và mức độ không chắc chắn liên quan đến các khoản mục được ghi nhận.

Ví dụ: Theo IFRS 7, doanh nghiệp phải thuyết minh chi tiết về rủi ro tín dụng, rủi ro thanh khoản và rủi ro thị trường phát sinh từ các công cụ tài chính.

Theo khung IFRS chính thống, việc hạch toán và trình bày một khoản mục trên báo cáo tài chính được thực hiện theo chuỗi logic gồm: ghi nhận → đo lường → trình bày → thuyết minh. Cách tiếp cận này đảm bảo rằng thông tin tài chính không chỉ được ghi nhận và đo lường một cách phù hợp, mà còn được trình bày và thuyết minh đầy đủ, minh bạch, phục vụ hiệu quả cho việc ra quyết định kinh tế của người sử dụng báo cáo tài chính.

C. So sánh giữa IFRS và VAS

*** Vui lòng click mở các tab sau để xem nội dung chi tiết tương ứng ***

Hệ thống Chuẩn mực Báo cáo Tài chính Quốc tế – IFRS bao gồm các chuẩn mực được ban hành và cập nhật liên tục nhằm phản ánh sự phát triển của các nghiệp vụ kinh tế – tài chính hiện đại. Trong khi đó, Chuẩn mực Kế toán Việt Nam (VAS) hiện hành gồm 26 chuẩn mực, chủ yếu được xây dựng dựa trên các IAS phiên bản cũ ban hành trước năm 2003, và hầu như chưa được cập nhật kể từ thời điểm ban hành.

Sự khác biệt về phạm vi bao phủ và mức độ cập nhật dẫn đến khoảng trống đáng kể giữa IFRS và VAS đối với nhiều nghiệp vụ kế toán hiện đại.

Tiêu chí	IFRS (Quốc tế)	VAS (Việt Nam)
Số lượng	Khoảng 40 chuẩn mực đang hiệu lực, bao gồm IFRS và IAS (chưa kể các diễn giải IFRIC/SIC).	26 chuẩn mực kế toán.
Phạm vi bao phủ	Có các chuẩn mực chuyên biệt cho nhiều lĩnh vực và nghiệp vụ phức tạp, bao gồm: nông nghiệp (IAS 41), công cụ tài chính và phái sinh (IFRS 9), thanh toán trên cơ sở cổ phiếu (IFRS 2), tài sản dài hạn nắm giữ để bán và hoạt động không tiếp tục (IFRS 5), cũng như mô hình suy giảm giá trị tài sản toàn diện (IAS 36).	Chưa có chuẩn mực tương đương cho nhiều lĩnh vực nêu trên. Một số nội dung chỉ được đề cập gián tiếp hoặc hướng dẫn rải rác trong các Thông tư, và không được xây dựng thành chuẩn mực độc lập, toàn diện.
Mức độ cập nhật	Được cập nhật thường xuyên thông qua các sửa đổi chuẩn mực và chương trình Cải tiến hàng năm (Annual Improvements)	Ít thay đổi kể từ khi ban hành (chủ yếu giai đoạn 2001–2005).

Mức độ khác biệt giữa IFRS và VAS tại từng khoản mục trên BCTC được mô tả tại đây.

Khuôn khổ Khái niệm là nền tảng lý luận chi phối cách IFRS và VAS định nghĩa, ghi nhận, đo lường và trình bày các yếu tố trên báo cáo tài chính. Sự khác biệt ở cấp độ khái niệm này là nguyên nhân cốt lõi dẫn đến nhiều chênh lệch đáng kể về số liệu và cách trình bày trên BCTC giữa IFRS và VAS.

Tiêu chí	IFRS (Quốc tế)	VAS (Việt Nam)
Cơ sở đo lường chính	Giá trị hợp lý (Fair Value): Tài sản và nợ phải trả được đánh giá lại theo giá thị trường tại thời điểm báo cáo để phản ánh thực trạng tài chính.	Giá gốc (Historical Cost): Tài sản được ghi nhận theo giá tại thời điểm mua và ít khi được đánh giá lại (trừ một số trường hợp đặc biệt như tỷ giá).
Bản chất và hình thức	Bản chất hơn hình thức (Substance over form): Giao dịch được ghi nhận theo bản chất kinh tế, ngay cả khi hình thức pháp lý khác biệt. Đây là nguyên tắc xuyên suốt của IFRS.	Coi trọng hình thức pháp lý: Việc ghi nhận kế toán gắn chặt với hóa đơn, chứng từ và quy định pháp lý, làm giảm tính linh hoạt trong phản ánh bản chất kinh tế.
Tài sản & Nợ phải trả	Dựa trên quyền kiểm soát và nghĩa vụ hiện tại: Tài sản là nguồn lực kinh tế hiện tại do đơn vị kiểm soát từ các sự kiện trong quá khứ. Nợ phải trả là nghĩa vụ hiện tại phải chuyển giao nguồn lực kinh tế.	Cách tiếp cận truyền thống hơn, thường gắn với quyền sở hữu pháp lý, mức độ chắc chắn của dòng tiền và điều kiện ghi nhận mang tính thận trọng cao.

Tiêu chí	IFRS (Quốc tế)	VAS (Việt Nam)
Cơ sở đo lường chính	Giá trị hợp lý (Fair Value): Tài sản và nợ phải trả được đánh giá lại theo giá thị trường tại thời điểm báo cáo để phản ánh thực trạng tài chính.	Giá gốc (Historical Cost): Tài sản được ghi nhận theo giá tại thời điểm mua và ít khi được đánh giá lại (trừ một số trường hợp đặc biệt như tỷ giá).
Bản chất và hình thức	Bản chất hơn hình thức (Substance over form): Giao dịch được ghi nhận theo bản chất kinh tế, ngay cả khi hình thức pháp lý khác biệt. Đây là nguyên tắc xuyên suốt của IFRS.	Coi trọng hình thức pháp lý: Việc ghi nhận kế toán gắn chặt với hóa đơn, chứng từ và quy định pháp lý, làm giảm tính linh hoạt trong phản ánh bản chất kinh tế.
Tài sản & Nợ phải trả	Dựa trên quyền kiểm soát và nghĩa vụ hiện tại: Tài sản là nguồn lực kinh tế hiện tại do đơn vị kiểm soát từ các sự kiện trong quá khứ. Nợ phải trả là nghĩa vụ hiện tại phải chuyển giao nguồn lực kinh tế.	Cách tiếp cận truyền thống hơn, thường gắn với quyền sở hữu pháp lý, mức độ chắc chắn của dòng tiền và điều kiện ghi nhận mang tính thận trọng cao.
Hình thức trình bày	Không quy định mẫu biểu cố định. Doanh nghiệp được thiết kế hình thức trình bày phù hợp, với điều kiện tuân thủ các nguyên tắc trình bày và tối thiểu chỉ tiêu theo IAS 1 – Presentation of Financial Statements.	Mẫu biểu bắt buộc theo chế độ kế toán Việt Nam (ví dụ Thông tư 200). TT 99 làm rõ và điều chỉnh cách trình bày trong khuôn khổ mẫu, nhưng không loại bỏ yêu cầu áp dụng mẫu biểu.
Phân loại Công cụ vốn/Nợ	Phân loại dựa trên bản chất nghĩa vụ hợp đồng. Ví dụ, cổ phiếu ưu đãi có điều khoản bắt buộc mua lại được phân loại là nợ phải trả.	Chủ yếu dựa trên hình thức pháp lý và tên gọi công cụ. Ví dụ, các công cụ mang tên “cổ phiếu” thường được trình bày trong vốn chủ sở hữu, kể cả khi có đặc điểm kinh tế tương tự nợ.
Bù trừ	Chỉ được bù trừ tài sản và nợ phải trả khi đồng thời có quyền pháp lý hiện tại để bù trừ và có ý định thanh toán trên cơ sở thuần hoặc đồng thời. Quy định này được áp dụng nghiêm ngặt nhằm tránh làm sai lệch quy mô tài sản và nợ.	Không có nguyên tắc chặt chẽ tương đương. Trong thực tiễn, việc bù trừ công nợ có thể được áp dụng trong một số trường hợp theo hướng dẫn hiện hành.

Tiêu chí	IFRS (Quốc tế)	VAS (Việt Nam)
Mục tiêu thuyết minh	Cung cấp thông tin bổ sung cần thiết để người sử dụng hiểu các khoản mục trên BCTC, bao gồm rủi ro, sự không chắc chắn, xét đoán và ước tính trọng yếu ảnh hưởng đến số liệu.	Giải thích và chi tiết hóa các số liệu đã ghi nhận trên BCTC, chủ yếu nhằm đảm bảo tính minh bạch và tuân thủ theo chế độ kế toán hiện hành.
Nội dung trọng yếu	Yêu cầu thuyết minh rộng về quản lý rủi ro tài chính (tín dụng, thanh khoản, thị trường), các xét đoán và ước tính kế toán trọng yếu, và phân tích độ nhạy trong các trường hợp chuẩn mực liên quan yêu cầu.	Yêu cầu thuyết minh rộng về quản lý rủi ro tài chính (tín dụng, thanh khoản, thị trường), các xét đoán và ước tính kế toán trọng yếu, và phân tích độ nhạy trong các trường hợp chuẩn mực liên quan yêu cầu.
Thông tin bộ phận	Báo cáo bộ phận theo cách tiếp cận quản trị (management approach), dựa trên thông tin nội bộ mà Ban giám đốc sử dụng để điều hành theo IFRS 8.	Không có chuẩn mực tương đương IFRS 8. Thông tin bộ phận (nếu có) thường được trình bày theo cách phân chia cơ học theo lĩnh vực hoặc địa lý.

Xem thêm: So sánh giữa IFRS và VAS

D. Tìm hiểu sâu về từng chuẩn mực cụ thể của IFRS và IAS

Chúng tôi đã có những bài phân tích chuyên sâu cho từng chuẩn mực IFRS và IAS cụ thể, vui lòng xem danh sách và các link bài viết dưới đây.

Stt	Chuẩn mực	Tóm tắt nội dung	Link bài viết
1	IFRS 1 - Lần đầu áp dụng IFRS	Hướng dẫn quy trình và nguyên tắc chuyển đổi từ chuẩn mực kế toán cũ sang IFRS lần đầu tiên.	Xem chi tiết
2	IFRS 3 - Hợp nhất kinh doanh	Quy định phương pháp mua và cách xác định lợi thế thương mại trong các giao dịch sáp nhập.	Xem chi tiết
3	IFRS 7 - Công cụ tài chính: Thuyết minh	Yêu cầu các thông tin cần thuyết minh liên quan đến ý nghĩa và mức độ rủi ro của công cụ tài chính.	Xem chi tiết
4	IFRS 9 – Công cụ tài chính	Quy định về phân loại, đo lường tài sản/nợ tài chính và mô hình tổn thất tín dụng dự kiến.	Xem chi tiết
5	IFRS 10 - Báo cáo tài chính hợp nhất	Nguyên tắc về quyền kiểm soát và quy trình lập báo cáo tài chính hợp nhất cho tập đoàn.	Xem chi tiết
6	IFRS 13 - Xác định giá trị hợp lý	Cung cấp khung khổ duy nhất để đo lường giá trị hợp lý và các yêu cầu thuyết minh.	Xem chi tiết
7	IFRS 15 - Doanh thu từ hợp đồng với khách hàng	Mô hình 5 bước để ghi nhận doanh thu phù hợp với nghĩa vụ thực hiện trong hợp đồng.	Xem chi tiết
8	IFRS 16 – Thuê tài sản (Lưu ý chuyển đổi)	Các vấn đề cần lưu ý khi chuyển sang mô hình ghi nhận hầu hết các khoản thuê lên bảng cân đối kế toán.	Xem chi tiết
9	IFRS 17 - Hợp đồng bảo hiểm	Nguyên tắc ghi nhận, đo lường và trình bày các nhóm hợp đồng bảo hiểm.	Xem chi tiết
10	IAS 1 - Trình bày báo cáo tài chính	Quy định cơ sở trình bày, cấu trúc và nội dung tối thiểu của bộ báo cáo tài chính.	Xem chi tiết
11	IAS 12 - Thuế Thu nhập doanh nghiệp	Kế toán thuế hiện hành và thuế hoãn lại phát sinh từ các chênh lệch tạm thời.	Xem chi tiết
12	IAS 16 - Tài sản, Nhà máy và Thiết bị	Phương pháp ghi nhận, xác định giá trị, khấu hao và thanh lý tài sản cố định hữu hình.	Xem chi tiết
13	IAS 19 - Phúc lợi cho người lao động	Kế toán các khoản lợi ích nhân viên, bao gồm lương hưu và các chế độ đãi ngộ sau khi nghỉ việc.	Xem chi tiết
14	IAS 27 - Báo cáo tài chính riêng	Kế toán và trình bày các khoản đầu tư vào công ty con, liên doanh, liên kết trong BCTC riêng.	Xem chi tiết
15	IAS 28 - Đầu tư vào công ty liên doanh, liên kết	Áp dụng phương pháp vốn chủ sở hữu (Equity method) cho các khoản đầu tư này.	Xem chi tiết
16	IAS 37 - Các khoản dự phòng, tài sản và nợ tiềm tàng	Nguyên tắc ghi nhận dự phòng rủi ro và công bố thông tin về nợ/tài sản tiềm tàng.	Xem chi tiết

E. Hướng dẫn chuyển đổi báo cáo tài chính từ VAS sang IFRS

*** Vui lòng click mở các tab sau để xem nội dung chi tiết tương ứng ***

(1) giúp hợp nhất báo cáo tài chính của công ty mẹ theo Chuẩn mực Kế toán Quốc tế (IFRS) trong khi công ty con vẫn đang áp dụng Chuẩn mực Kế toán Việt Nam.

(2) giúp doanh nghiệp sẵn sàng về số liệu đầu kỳ khi đang dần áp dụng Chuẩn mực Kế toán Quốc tế (IFRS).

Công việc 1: So sánh và xác định các khác biệt giữa Chuẩn mực Kế toán Việt Nam và Chuẩn mực Kế toán Quốc tế (IFRS) và lập kế hoạch cho việc chuyển đổi.

Doanh nghiệp cần hiểu rõ những điểm khác biệt để từ đó xác định những khác biệt đó ảnh hưởng cụ thể như thế nào đến BCTC của mình nếu được chuyển đổi sang Chuẩn mực Kế toán Quốc tế (IFRS), những khác biệt nào sẽ được áp dụng và những cái nào không cần áp dụng vì không phù hợp.

Việc này sẽ giúp doanh nghiệp lên kế hoạch thực hiện chi tiết cho các bộ phận liên quan trong việc thu thập và xử lý dữ liệu cho mục đích chuyển đổi BCTC.

Công việc 2: Xây dựng mẫu Báo cáo tài chính (BCTC) theo Chuẩn mực Kế toán Quốc tế (IFRS) phù hợp với đặc điểm của doanh nghiệp.

BCTC theo Chuẩn mực Kế toán Quốc tế (IFRS) nếu đầy đủ toàn bộ các khoản mục và yêu cầu thì sẽ rất nhiều và dài, tuy nhiên, doanh nghiệp có thể được lược bỏ bớt đi những nội dung không phù hợp với quy mô hoạt động, loại hình kinh doanh, giai đoạn phát triển, loại giao dịch kinh tế phát sinh,.. và vẫn bảo đảm được tính tuân thủ.

Để thực hiện bước này, doanh nghiệp cần:

Xem xét kỹ các chuẩn mực liên quan đến trình bày và công bố thông tin của Chuẩn mực Kế toán Quốc tế (IFRS). Xem tham khảo tại đây.
Đối với doanh nghiệp chuyển đổi BCTC là để cho lần đầu áp dụng IFRS thì phải xem thêm IFRS 1 để có hướng dẫn cụ thể.
Tham khảo BCTC theo Chuẩn mực Kế toán Quốc tế (IFRS) của các doanh nghiệp cùng ngành nghề (tìm kiếm trên mạng).
Sử dụng bảng kiểm tra các nội dung cần trình bày và công bố trên BCTC (IFRS checklist). Liên hệ với Crowe Việt Nam để có bản cập nhật nhất.

Công việc 3: Xây dựng hệ thống tài khoản chi tiết để phục vụ cho việc lập BCTC theo Chuẩn mực Kế toán Quốc tế (IFRS).

Trên cơ sở mẫu BCTC đã được xác định ở trên, doanh nghiệp sẽ xây dựng hệ thống tài khoản chi tiết tương ứng và gán (code) chúng với mã số của từng khoản mục ở trên BCTC để dễ dàng tổng hợp số liệu từ các tài khoản chi tiết.

Việc này thường là thực hiện trên file Excel, một số trường hợp có thực hiện trên phần mềm kế toán nếu có các chức năng hỗ trợ tương ứng.

Công việc 4: Xác định các bút toán để chuyển đổi số liệu từ hệ thống tài khoản theo Chuẩn mực Kế toán Việt Nam sang hệ thống tài khoản theo Chuẩn mực Kế toán Quốc tế (IFRS).

Việc chuyển đổi số liệu yêu cầu phải thực hiện các điều chỉnh hồi tố để xác định số liệu đầu kỳ theo IFRS. Đối với năm đầu tiên chuyển đổi sang IFRS, cần tham khảo chuẩn mực IFRS 1 để có hướng dẫn cụ thể hơn về vấn đề này.

Các bút toán chuyển đổi số liệu sẽ gồm 2 loại sau:

Bút toán mang tính phân loại lại số dư: Ban đầu số dư trên hệ thống tài khoản IFRS được chuyển ngang tạm thời từ hệ thống tài khoản VAS, vì vậy, ban đầu nó có thể sẽ không phù hợp với nội hàm của tài khoản đó. Sau đó, những tài khoản nào có sự không phù hợp sẽ cần phải được phân loại một phần/ hoặc toàn bộ số dư sang (các) tài khoản phù hợp khác. Bút toán loại này sẽ không làm ảnh hưởng đến tổng giá trị tài sản, công nợ, doanh thu, chi phí vì chúng chỉ là phân loại nội bộ giữa các khoản mục thôi.
Bút toán mang tính điều chỉnh: Những tài khoản nào mà số dư có khác biệt do tiêu chí ghi nhận, cách thức đo lường và đánh giá giá trị giữa 2 loại chuẩn mực thì cần phải có bút toán điều chỉnh tương ứng. Thông thường để thực hiện các bút toán điều chỉnh loại này, doanh nghiệp phải áp dụng các công thức tính toán phù hợp, và cơ sở dữ liệu phù hợp theo hướng dẫn cụ thể của từng chuẩn mực liên quan. Bút toán loại này sẽ làm ảnh hưởng tăng/giảm đến tổng giá trị tài sản, công nợ, doanh thu, chi phí,…

Ngoài ra, doanh nghiệp dần thu thập và chuẩn bị các thông tin và dữ liệu cần thiết cho các thuyết minh chi tiết trên BCTC. Mọi bút toán điều chỉnh và trình bày thông tin trên BCTC đều cần phải dựa trên các chứng từ và tài liệu giải trình đầy đủ và thuyết phục.

Việc thu thập và chuẩn bị các dữ liệu để xác định các bút toán chuyển đổi sẽ tốn nhiều thời gian và công sức, vì vậy, các doanh nghiệp cần phải có kế hoạch xử lý sớm và chi tiết phù hợp với quy mô và cơ cấu tổ chức của mình để bảo đảm các bộ phận liên quan phối hợp hiệu quả và kịp thời hạn.

Công việc 5: Lên số liệu trên BCTC và hoàn thiện các thuyết minh tương ứng

Sau khi hoàn thành số liệu của hệ thống tài khoản theo Chuẩn mực Kế toán Quốc tế (IFRS), doanh nghiệp sẽ tổng hợp lại để lên số liệu cho từng khoản mục trên BCTC theo như mẫu báo cáo đã được xây dựng trước đó (thường là sử dụng file Excel và các lệnh gán dữ liệu)

Bên cạnh đó, doanh nghiệp phải hoàn thiện việc trình bày và công bố các thông tin chi tiết trong các thuyết minh của BCTC.

Đối với năm đầu tiên chuyển đổi sang IFRS, cần tham khảo chuẩn mực IFRS 1 để có hướng dẫn cụ thể hơn về vấn đề này.

Công việc 6: Rà soát và kiểm tra lại tổng thể tính hợp lý của số liệu, cũng như tính tuân thủ về trình bày và công bố thông tin trên BCTC và hoàn tất.

Thực hiện các đối chiếu tổng thể số liệu trên BCTC được lập theo Chuẩn mực Kế toán Quốc tế (IFRS) với BCTC được lập theo Chuẩn mực Kế toán Việt Nam (VAS) để bảo đảm mọi chênh lệch được giải thích hợp lý.

Rà soát lại toàn bộ các nội dung trình bày và công bố thông tin theo Chuẩn mực Kế toán Quốc tế (IFRS) để bảo đảm chúng đã được thực hiện đầy đủ và phù hợp.

Xem thêm: Chuyển đổi từ VAS sang IFRS

IFRS 1 – Lần đầu áp dụng IFRS quy định các nguyên tắc và yêu cầu đặc thù đối với doanh nghiệp lần đầu lập và công bố báo cáo tài chính theo IFRS. Chuẩn mực này đóng vai trò là “khung quy tắc” cho năm chuyển đổi đầu tiên sang IFRS.

Nguyên tắc cốt lõi: doanh nghiệp phải lập Báo cáo tình hình tài chính mở đầu theo IFRS (Opening IFRS Statement of Financial Position) tại ngày chuyển đổi sang IFRS, là ngày bắt đầu của kỳ so sánh sớm nhất được trình bày. Về nguyên tắc, doanh nghiệp phải áp dụng hồi tố toàn bộ các chuẩn mực IFRS như thể đã luôn áp dụng IFRS trong quá khứ.

Các ngoại lệ để đơn giản hóa: Vì việc áp dụng hồi tố hoàn toàn có thể bất khả thi, IFRS 1 cho phép các ngoại lệ:

Miễn trừ bắt buộc: Những điều không được phép làm, chủ yếu để tránh sử dụng các thông tin quá khứ một cách chủ quan (ví dụ: không được thay đổi các ước tính kế toán trong quá khứ).
Miễn trừ tự nguyện: Những điều được lựa chọn không áp dụng hồi tố để giảm bớt gánh nặng (ví dụ: không cần áp dụng lại IFRS 3 cho các giao dịch hợp nhất kinh doanh trong quá khứ; có thể dùng giá trị hợp lý làm "nguyên giá giả định" cho tài sản cố định).

Yêu cầu thuyết minh đặc biệt: Bắt buộc phải trình bày các bảng đối chiếu chi tiết, giải trình sự thay đổi từ Vốn chủ sở hữu và Tổng thu nhập toàn diện theo VAS sang IFRS để người đọc hiểu rõ tác động của việc chuyển đổi.

Xem thêm: IFRS 1 - Lần đầu áp dụng IFRS

F. Hỏi & Đáp chuyên sâu

*** Vui lòng click mở các tab sau để xem nội dung chi tiết tương ứng ***

Sự khác biệt cơ bản và mang tính triết lý nhất nằm ở cách tiếp cận:

IFRS dựa trên "nguyên tắc" (Principles-based): IFRS đưa ra một Khuôn khổ Khái niệm (Conceptual Framework) và các nguyên tắc cốt lõi. Người làm kế toán phải sử dụng xét đoán chuyên môn (professional judgment) để áp dụng các nguyên tắc này vào bản chất kinh tế của giao dịch, thay vì chỉ dựa vào hình thức pháp lý của nó. IFRS tập trung vào câu hỏi "Tại sao?" và "Bản chất là gì?".
VAS dựa trên "luật định" (Rules-based): VAS và các quy định kế toán hiện hành của Việt Nam có xu hướng cung cấp các hướng dẫn chi tiết, cụ thể cho từng trường hợp và thường gắn chặt với hình thức pháp lý, yêu cầu về chứng từ (ví dụ: hóa đơn, hợp đồng). Cách tiếp cận này làm giảm không gian cho sự xét đoán chuyên môn nhưng đảm bảo tính thống nhất cao.

Ví dụ thực tế: Một doanh nghiệp "bán" một tòa nhà và ngay lập tức "thuê lại" chính tòa nhà đó trong dài hạn.

Theo VAS: Giao dịch này có thể được hạch toán một cách riêng rẽ là một nghiệp vụ bán (ghi nhận lãi/lỗ) và một nghiệp vụ thuê hoạt động (ghi nhận chi phí thuê hàng kỳ), dựa trên các hợp đồng và hóa đơn riêng biệt.
Theo IFRS: Kế toán phải xét đến bản chất. Nếu các điều khoản cho thấy bên bán vẫn giữ lại phần lớn quyền lợi và rủi ro gắn với tòa nhà (ví dụ: giá thuê được thiết lập để đảm bảo bên mua thu hồi vốn và có lợi nhuận), giao dịch này về bản chất không phải là một vụ mua bán thực sự mà là một giao dịch tài trợ tài chính (financing arrangement). Doanh nghiệp sẽ không ghi nhận doanh thu mà ghi nhận một khoản nợ vay.

Sự khác biệt về triết lý này dẫn đến những khác biệt lớn trong các chuẩn mực cụ thể, đặc biệt là việc IFRS nhấn mạnh vào việc sử dụng Giá trị hợp lý (Fair Value) để phản ánh giá trị hiện tại của tài sản/nợ phải trả, trong khi VAS chủ yếu dựa trên Giá gốc (Historical Cost).

Lộ trình áp dụng IFRS tại Việt Nam được quy định trong Đề án tại Quyết định số 345/QĐ-BTC của Bộ Tài chính, chia làm 4 giai đoạn chính:

Giai đoạn 1 (2019-2021): Giai đoạn chuẩn bị

Bộ Tài chính chuẩn bị các điều kiện cần thiết như:

Công bố bản dịch Chuẩn mực Kế toán Quốc tế (IFRS) ra tiếng Việt (xem bản dịch tại đây)
Xây dựng và ban hành các văn bản hướng dẫn áp dụng Chuẩn mực Kế toán Quốc tế (IFRS)
Xây dựng cơ chế tài chính liên quan
Đào tạo nguồn nhân lực, quy trình triển khai cho các doanh nghiệp

Giai đoạn 2 (2022 - 2025): Giai đoạn tự nguyện

Các doanh nghiệp sau có nhu cầu và đủ nguồn lực, thông báo cho Bộ Tài chính trước khi tự nguyện áp dụng Chuẩn mực Kế toán Quốc tế (IFRS) để lập báo cáo tài chính hợp nhất:
- Công ty mẹ của tập đoàn kinh tế Nhà nước quy mô lớn hoặc có các khoản vay được tài trợ bởi các định chế tài chính quốc tế;
- Công ty mẹ là công ty niêm yết;
- Công ty đại chúng quy mô lớn là công ty mẹ chưa niêm yết;
- Các công ty mẹ khác.
Các doanh nghiệp có 100% vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài là công ty con của công ty mẹ ở nước ngoài có nhu cầu và đủ nguồn lực, thông báo cho Bộ Tài chính trước khi tự nguyện áp dụng Chuẩn mực Kế toán Quốc tế IFRS để lập báo cáo tài chính riêng..

Giai đoạn 3 (Sau 2025): Giai đoạn bắt buộc

Trên cơ sở đánh giá tình hình thực hiện áp dụng Chuẩn mực Kế toán Quốc tế (IFRS) của giai đoạn 1, Bộ Tài chính căn cứ nhu cầu, khả năng sẵn sàng của các doanh nghiệp và tình hình thực tế, quy định phương án, thời điểm bắt buộc áp dụng IFRS để lập báo cáo tài chính hợp nhất cho từng nhóm doanh nghiệp thuộc các đối tượng cụ thể sau:
- Công ty mẹ của tập đoàn kinh tế Nhà nước;
- Công ty mẹ là công ty niêm yết;
- Công ty đại chúng quy mô lớn là công ty mẹ chưa niêm yết;
- Công ty mẹ quy mô lớn khác.
Các công ty khác không thuộc đối tượng bắt buộc áp dụng nêu trên có nhu cầu và đủ nguồn lực, thông báo cho Bộ Tài chính trước khi tự nguyện áp dụng Chuẩn mực Kế toán Quốc tế (IFRS) để lập báo cáo tài chính hợp nhất hay báo cáo riêng.

Câu trả lời là KHÔNG.

Mục đích khác nhau: BCTC theo IFRS có mục đích cung cấp thông tin hữu ích cho nhà đầu tư và các bên liên quan để ra quyết định kinh tế. Trong khi đó, việc kê khai và quyết toán thuế phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định trong Luật Quản lý thuế, Luật thuế Thu nhập doanh nghiệp và các văn bản hướng dẫn liên quan.
Nhiều khác biệt trọng yếu: Có rất nhiều khác biệt giữa ghi nhận doanh thu, chi phí theo IFRS và theo quy định thuế. Ví dụ:
- IFRS 15 doanh thu có thể được phân bổ và ghi nhận theo tiến độ thực hiện nghĩa vụ hợp đồng, trong khi quy định thuế xác định doanh thu tính thuế chủ yếu dựa trên thời điểm lập hóa đơn hoặc phát sinh nghĩa vụ thuế.
- Chi phí trích trước theo IFRS (ví dụ: chi phí bảo hành) có thể không được chấp nhận là chi phí được trừ khi tính thuế cho đến khi thực tế chi ra.
Thực tế áp dụng: Doanh nghiệp áp dụng IFRS sẽ phải duy trì song song hai hệ thống sổ sách hoặc có các bảng tính, bút toán điều chỉnh chi tiết để:
- Lập BCTC theo IFRS cho mục đích công bố thông tin, báo cáo cho nhà đầu tư/công ty mẹ.
- Lập tờ khai quyết toán thuế TNDN dựa trên số liệu kế toán và thực hiện các điều chỉnh theo quy định của pháp luật thuế Việt Nam.

Việc này dẫn đến sự tồn tại của "chênh lệch tạm thời" và "chênh lệch vĩnh viễn" giữa lợi nhuận kế toán (theo IFRS) và thu nhập chịu thuế, được hạch toán theo IAS 12 - Thuế thu nhập doanh nghiệp.

Định nghĩa: Theo IFRS 13, Giá trị hợp lý là "mức giá sẽ nhận được khi bán một tài sản hoặc phải trả để chuyển giao một khoản nợ phải trả trong một giao dịch có trật tự giữa các bên tham gia thị trường tại ngày đo lường". Nói một cách đơn giản, nó là một thước đo dựa trên giá thị trường.

Tại sao là thách thức lớn?

Thay đổi tư duy: Kế toán Việt Nam đã quen với nguyên tắc "giá gốc", vốn có tính xác thực cao và dễ kiểm chứng qua chứng từ. Chuyển sang "giá trị hợp lý" đòi hỏi một tư duy mới, hướng về thị trường và mang tính ước tính nhiều hơn.
Thị trường Việt Nam thiếu tính tích cực: Để xác định giá trị hợp lý một cách đáng tin cậy, cần có một thị trường hoạt động (active market) với các giao dịch thường xuyên cho tài sản/nợ phải trả tương tự. Đối với nhiều loại tài sản ở Việt Nam (ví dụ: bất động sản, các khoản đầu tư vào công ty chưa niêm yết), thị trường này còn hạn chế, thiếu thông tin tham chiếu công khai và minh bạch.
Đòi hỏi kỹ thuật phức tạp và chi phí cao: Khi không có giá niêm yết trên thị trường, doanh nghiệp phải sử dụng các mô hình định giá phức tạp (ví dụ: chiết khấu dòng tiền - DCF). Việc này đòi hỏi nhân sự có chuyên môn sâu về tài chính và có thể phải thuê các chuyên gia định giá độc lập, làm phát sinh chi phí đáng kể.

Ngay cả khi không có nhu cầu vay vốn quốc tế hoặc niêm yết trên thị trường nước ngoài, việc áp dụng IFRS vẫn mang lại những lợi ích thực chất và lâu dài cho doanh nghiệp, đặc biệt trong quản trị, định vị thị trường và các quyết định chiến lược:

Nâng cao chất lượng quản trị nội bộ:
- IFRS yêu cầu các ước tính và xét đoán dựa trên bản chất kinh tế và các thông tin hướng tới tương lai (ví dụ: mô hình tổn thất tín dụng dự kiến của IFRS 9, kiểm tra tổn thất tài sản theo IAS 36). Điều này buộc ban lãnh đạo phải có một cái nhìn sâu sắc và thực tế hơn về rủi ro và hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp.
- Thông tin tài chính minh bạch, đáng tin cậy hơn giúp Hội đồng quản trị và Ban giám đốc ra quyết định kinh doanh chính xác hơn.
Tăng cường khả năng so sánh và định vị thương hiệu:
- Khi BCTC được lập theo "ngôn ngữ chung", doanh nghiệp có thể dễ dàng so sánh hiệu quả hoạt động của mình với các đối thủ cạnh tranh trong cùng ngành, ngay cả các công ty trong nước khác cũng áp dụng IFRS.
- Việc công bố BCTC theo IFRS thể hiện cam kết về tính minh bạch, giúp nâng cao uy tín và thương hiệu của doanh nghiệp trong mắt các đối tác, nhà cung cấp và khách hàng.
Cơ sở để định giá doanh nghiệp (Valuation) chính xác hơn:
- BCTC theo IFRS phản ánh giá trị của doanh nghiệp gần hơn với giá trị thị trường (thông qua việc sử dụng giá trị hợp lý). Đây là một nền tảng thông tin đáng tin cậy cho các hoạt động Mua bán & Sáp nhập (M&A), kêu gọi vốn từ các quỹ đầu tư tư nhân (Private Equity) ngay cả ở thị trường trong nước.

Áp dụng IFRS không chỉ nhằm phục vụ yêu cầu huy động vốn hay niêm yết quốc tế, mà còn là một công cụ nâng cao chất lượng quản trị, minh bạch hóa thông tin và hỗ trợ các quyết định chiến lược dài hạn của doanh nghiệp.