Jarenlang was het vaste verhaal over AI dat het de productiviteit zou verhogen. En jarenlang bleef dat effect verdacht onzichtbaar. Veel pilots, veel presentaties, weinig echte winst. De nieuwste cijfers uit de Nederlandse Innovatie Monitor 2025 laten voor het eerst iets anders zien: organisaties die AI echt onder de knie krijgen, presteren aantoonbaar beter. Niet spectaculair, maar wel significant. Het kantelpunt lijkt nu echt bereikt.
Toen in de achttiende eeuw de weefmachine werd uitgevonden, was er in het begin ook bar weinig productiviteitswinst. De machines waren nog zo feilbaar dat wevers constant fouten moesten herstellen. Er waren aanvankelijk zelfs meer wevers nodig dan bij handwerk. Maar inmiddels kunnen we niet meer terug naar handweven, hooguit als niche, erfgoed of tijdverdrijf. De doorbraak kwam niet eens zozeer van betere machines, maar vooral van organisaties die leerden ermee te werken.
Hetzelfde gebeurt nu met AI. Dat kantelpunt heeft weinig te maken met de alsmaar slimmere algoritmes. Wat vooral verandert, is de organisatie eromheen. AI neemt steeds meer coördinerend werk over: rapportages, voortgangsbewaking, afstemming. Precies dat werk waar hele managementlagen omheen zijn gebouwd. Het recente nieuws dat ASML vooral managers laat gaan, zou daar wel eens mee te maken kunnen hebben. Het lijkt er in elk geval op dat ook in de managementlagen iets fundamenteels verschuift. Niet omdat AI mensen vervangt, maar omdat AI zichtbaar maakt waar werk vooral draait om doorgeven en controleren.
Als informatie realtime beschikbaar is, verdwijnt een deel van die tussenlaag vanzelf. Hier schuilt wel een risico. Minder hiërarchie werkt beter en efficiënter, tot het spannend wordt. In een crisis willen mensen snel weten wie beslist. Klassieke command-and-controlstructuren blijken dan tijdelijk onmisbaar.
AI dwingt ons om betere vragen te stellen en beter te controleren, zodat AI het werk in het midden kan doen. Juist in dat vragen en controleren schuilt het vakmanschap dat door het gebruik van AI boven komt drijven. Mensen die vooral bezig waren met het toepassen van regels in plaats van met inhoud, zullen daar last van krijgen. Niet alleen op de werkvloer, maar zoals nu blijkt, ook in de managementlagen.
En dat is eigenlijk best mooi. Want dan houden we in alle lagen de vakmensen over die echt iets toevoegen. De productiviteitswinst van AI zit niet in sneller werken, maar in zichtbaar maken wie waarde creëert. Dat is ongemakkelijk, maar eerlijk. En uiteindelijk gezonder dan een organisatie vol met schakels die vooral doorgeven wat anderen al wisten.
Als informatie realtime beschikbaar is, verdwijnt een deel van die tussenlaag vanzelf. Hier schuilt wel een risico. Minder hiërarchie werkt beter en efficiënter, tot het spannend wordt. In een crisis willen mensen snel weten wie beslist. Klassieke command-and-controlstructuren blijken dan tijdelijk onmisbaar.
AI dwingt ons om betere vragen te stellen en beter te controleren, zodat AI het werk in het midden kan doen. Juist in dat vragen en controleren schuilt het vakmanschap dat door het gebruik van AI boven komt drijven. Mensen die vooral bezig waren met het toepassen van regels in plaats van met inhoud, zullen daar last van krijgen. Niet alleen op de werkvloer, maar zoals nu blijkt, ook in de managementlagen.
En dat is eigenlijk best mooi. Want dan houden we in alle lagen de vakmensen over die echt iets toevoegen. De productiviteitswinst van AI zit niet in sneller werken, maar in zichtbaar maken wie waarde creëert. Dat is ongemakkelijk, maar eerlijk. En uiteindelijk gezonder dan een organisatie vol met schakels die vooral doorgeven wat anderen al wisten.
Vraag hier de Nuance gratis aan
Via ons aanvraagformulier kunt u uw gegevens achterlaten zodat wij u een exemplaar van Nuance toe kunnen sturen.