afbeelding security

Security-KPI's geven bestuurders vaak een vals gevoel van veiligheid

Eddie Pisters
16-11-2026
afbeelding security

Een groen cybersecuritydashboard is prettig om naar te kijken. Maar vertelt het ook hoe veilig je organisatie werkelijk is?

Stel je voor: tijdens de maandelijkse boardmeeting presenteert de CISO de laatste cybersecurityrapportage. De cijfers zien er goed uit. 98% van de systemen is voorzien van multifactor-authenticatie, 95% van de kritieke kwetsbaarheden zijn binnen de gestelde termijn verholpen en alle medewerkers hebben de jaarlijkse security-awareness-training afgerond.

De conclusie lijkt voor de hand te liggen: cybersecurity is onder controle.

Maar is dat ook zo? Wat als juist dat ene systeem zonder adequate beveiliging toegang geeft tot een kritiek bedrijfsproces? Wat als de back-ups technisch op orde zijn, maar herstel in de praktijk dagen langer duurt dan de organisatie zich kan veroorloven? Of wat als een essentiële leverancier uitvalt en daarmee een groot deel van de bedrijfsvoering stillegt? De cijfers zijn groen. Het bedrijfsrisico misschien niet.

Meten wat je doet, is niet hetzelfde als weten hoe veilig je bent

Steeds meer organisaties hebben hun cybersecurityrapportages inmiddels behoorlijk volwassen ingericht. Er wordt gemeten, gemonitord en gerapporteerd. Het aantal kwetsbaarheden, patchpercentages, phishingresultaten, incidenten en compliance-indicatoren verschijnt overzichtelijk in dashboards.

Dat is op zichzelf positief. Zonder meetbare informatie is het lastig om grip te krijgen op cybersecurity. Toch schuilt hierin een belangrijk risico. Organisaties meten vaak vooral de activiteiten en prestaties van hun securityorganisatie, terwijl bestuurders inzicht nodig hebben in de risico's voor de onderneming. Het verschil is wezenlijk.

Een hoog percentage geïnstalleerde beveiligingsupdates zegt iets over het patchmanagementproces. Het zegt niet automatisch iets over de mate waarin kritieke bedrijfsprocessen beschermd zijn. Een succesvolle phishingcampagne met weinig slachtoffers zegt iets over het gedrag van medewerkers tijdens die specifieke test. Het zegt weinig over de weerbaarheid tegen geavanceerde aanvallen. En een back-up die dagelijks succesvol wordt uitgevoerd, bewijst nog niet dat de organisatie binnen de gewenste tijd haar bedrijfsvoering kan hervatten.

Een KPI kan volledig correct zijn en tegelijkertijd een misleidend beeld geven van de werkelijkheid.

De valkuil van schijnzekerheid

Het probleem ontstaat wanneer operationele meetresultaten worden vertaald naar een bestuurlijk oordeel over veiligheid. Een dashboard met overwegend groene indicatoren suggereert dat risico's beheersbaar zijn. Maar die conclusie is alleen gerechtvaardigd als de indicatoren daadwerkelijk aansluiten op de belangrijkste bedrijfsrisico's. Daarbij speelt nog iets anders, want cybersecurity is geen statische toestand. Dreigingen veranderen voortdurend, technologie ontwikkelt snel en organisaties worden meer en meer afhankelijk van externe digitale diensten.

Een rapportage die vandaag een geruststellend beeld geeft, kan morgen alweer achterhaald zijn. Bovendien vertellen gemiddelden niet altijd het hele verhaal. Een organisatie kan bijvoorbeeld 99% van haar systemen goed beveiligd hebben, terwijl de resterende 1% precies die systemen bevat waarvan de uitval de grootste bedrijfsimpact heeft. Het gaat dus niet alleen om hoeveel risico's zijn gereduceerd, maar vooral om welke risico's nog bestaan en welke consequenties ze kunnen hebben.

Van security-KPI's naar inzicht in bedrijfsrisico's

Dat vraagt om een andere manier van rapporteren. Minder nadruk op uitsluitend technische prestaties en meer aandacht voor de relatie tussen cybersecurity en de continuïteit van de onderneming.

Denk bijvoorbeeld aan de volgende vragen:

  • Bedrijfscontinuïteit: Hoe lang kan de organisatie functioneren wanneer een kritiek (digitaal) proces uitvalt?
  • Herstelvermogen: Zijn de vastgestelde hersteltijden (RTO) daadwerkelijk aangetoond tijdens realistische tests?
  • Digitale afhankelijkheden: Welke kritieke bedrijfsprocessen zijn afhankelijk van externe (IT-)leveranciers en wat gebeurt er wanneer die wegvallen?
  • Risicoacceptatie: Welke cybersecurityrisico's zijn bewust geaccepteerd en door wie?
  • Restrisico: Welke risico's blijven bestaan ondanks de genomen beveiligingsmaatregelen en wat is daarvan de potentiële bedrijfsimpact?

Deze vragen leveren niet noodzakelijk een mooier dashboard op. Wel een eerlijker beeld van de werkelijke situatie.

Het betekent overigens niet dat technische KPI's overbodig worden. Integendeel. Ze blijven essentieel voor de operationele sturing. Maar ze moeten worden vertaald naar informatie waarmee bestuurders daadwerkelijk richting kunnen geven en onderbouwde beslissingen kunnen nemen.

De rol van de CISO verandert daarmee ook

De CISO moet niet alleen kunnen aantonen dat beveiligingsmaatregelen zijn geïmplementeerd en processen functioneren. Hij of zij moet vooral in staat zijn om uit te leggen wat de resterende risico's betekenen voor de bedrijfsvoering. Dat vraagt om een andere dialoog met de directie.

Niet alleen: "We hebben 98% van onze systemen voorzien van MFA." 
Maar ook: "Dit zijn de kritieke bedrijfsprocessen die nog onvoldoende beschermd zijn, dit is de potentiële impact en dit zijn de keuzes die nodig zijn om het risico terug te brengen." 

 Dat laatste is geen technische rapportage meer. Dat is risicomanagement op bestuursniveau. En precies daar hoort cybersecurity thuis.

De belangrijkste vraag is niet of het dashboard groen is

Bestuurders hoeven geen securityspecialisten te worden. Ze moeten wel in staat zijn om de juiste vragen te stellen en te begrijpen welke risico's de organisatie bewust neemt. Een volwassen cybersecurityrapportage geeft daarom niet alleen antwoord op de vraag of de afgesproken maatregelen zijn uitgevoerd. Ze maakt ook zichtbaar waar de organisatie kwetsbaar blijft, welke gevolgen dat kan hebben en welke bestuurlijke keuzes noodzakelijk zijn.

Want uiteindelijk is het doel van cybersecurity niet om zoveel mogelijk groene indicatoren te realiseren. Het doel is om de organisatie in staat te stellen haar bedrijfsactiviteiten veilig en betrouwbaar voort te zetten, ook wanneer preventieve maatregelen tekortschieten.

Misschien is het daarom tijd om een andere vraag te stellen tijdens de volgende boardmeeting:

Als ons cybersecuritydashboard morgen volledig groen is, kunnen we dan ook aantonen dat onze organisatie daadwerkelijk weerbaar is?

Neem contact op met onze specialist


Eddie Pisters
Eddie Pisters
CISMCrowe IT-Solutions