Vooral in de IT-sector bevinden immateriële vaste activa (“IMVA”) zich vaak buiten de balans. Desondanks vormen deze vaak het hart van de bedrijfswaarde, omdat zij nauw verweven zijn met de dagelijkse bedrijfsvoering en in hoge mate het verdienmodel van de onderneming bepalen. Tegelijkertijd zijn deze belangrijke waardedrijvers minder zichtbaar en lastiger te kwantificeren dan materiële vaste activa. Een zorgvuldige waardering helpt bij het vaststellen van de waarde van de IMVA. Niet alleen belangrijk bij transacties, maar ook bij herstructureringen, fiscale vraagstukken of bijvoorbeeld strategische beslissingen. In dit artikel leggen we uit wat immateriële vaste activa binnen de IT-sector precies zijn, waarom het waarderen ervan complex is en welke marktontwikkelingen in de sector invloed hebben op de waarde van de IMVA. 

Wat zijn IMVA in de IT-sector?
IMVA zijn niet-fysieke bezittingen die economische waarde vertegenwoordigen voor een onderneming. Het betreft activa die voortkomen uit intellectuele creaties, rechten en andere niet-fysiek tastbare bronnen. Binnen de IT-sector zit de waarde vaak in kennis, technologie en rechten en gaat het bijvoorbeeld over niet-tastbare bezittingen zoals software, databanken, licenties, patenten, auteursrechten, handelsmerken en klantrelaties. Niet alle immateriële waarde komt op de balans terecht zoals bij intern gegenereerde merkwaarde of zelf ontwikkelde technologie (afhankelijk van de verslaggevingsregels). Desondanks zijn deze activa vaak bepalend voor de waarde van het bedrijf en de positie in de markt. Denk aan een SaaS-bedrijf waarvan de broncode jarenlang intern is ontwikkeld. Deze software staat mogelijk nauwelijks op de balans, terwijl zij bij een overname een groot deel van de ondernemingswaarde vertegenwoordigt. Ook een sterk klantenbestand met langdurige abonnementen kan zelfstandig economische waarde hebben.

Complexiteit van waarderen 
De IT-sector kenmerkt zich door snelle technologische en marktontwikkelingen. Deze ontwikkelingen vergroten het belang van immateriële vaste activa, maar voegen tegelijkertijd een extra complexiteit toe aan het waarderen ervan.

• Snelle technologische ontwikkeling en veroudering: innovaties volgen elkaar in een hoog tempo op. Hierdoor verouderen activa sneller dan bij klassieke productiemiddelen en is de economische levensduur korter. Software, platforms en data kunnen snel achterhaald worden waardoor er noodzaak is voor continue R&D-investeringen en er sprake is van versnelde afschrijvingen of impairment risico’s.
• Hoge schaalbaarheid: in de IT-sector beschikken veel ondernemingen over activa waarvan de marginale kosten bij extra gebruik verwaarloosbaar laag zijn. Er kan sprake zijn van een disproportionele relatie tussen omzetgroei en kostengroei. Waarderingen zijn gevoelig voor aannames over marktomvang, adoptiegraad en prijsstelling en zijn sterk afhankelijk van schaalpotentieel.
• Sterke afhankelijkheid van menselijk kapitaal: niet alle kennis en expertise is vast te leggen als IMVA. De afhankelijkheid van ontwikkelaars, data scientists en andere specialisten beïnvloedt de waarde van een onderneming, terwijl deze kennis niet altijd afzonderlijk overdraagbaar is.
• Juridische en compliance-aspecten: licentievoorwaarden, open source componenten en databescherming (AVG) beïnvloeden de verhandelbaarheid van IMVA in de IT-sector.

Door de complexiteit zien we dat IT-ondernemingen hun immateriële activa regelmatig onderschatten. Dit kan leiden tot onjuiste besluitvorming, een vertekend beeld van de ondernemingswaarde of discussies met stakeholders zoals aandeelhouders, financiers of de Belastingdienst. Een onderbouwde waardering biedt inzicht, transparantie en houvast bij belangrijke beslissingen. Voor het bepalen van de waarde van IMVA bestaan verschillende waarderingsbenaderingen waaronder markt-, kosten- en inkomstenbenaderingen. Lees meer over het waarderen van IMVA in het artikel ‘Niet tastbaar, maar toch iets waard?’ via de volgende link: link artikel opnemen.  

Ontwikkelingen
Doordat de IT-sector sterk in beweging is, zien we enkele ontwikkelingen die direct impact hebben op de waarde van de IMVA. 

• AI en Machine Learning: AI en machine learning veranderen de aard en waarde van IMVA in de IT-sector ingrijpend. Data, algoritmes en AI-modellen betrekken steeds vaker fundamentele posities binnen IT-bedrijven en hun verdienmodellen. Deze activa worden hierdoor strategischer en tegelijkertijd dynamischer vanwege de snelle technologische veranderingen. 
• Cybersecurity: edrijven in de IT-sector richten steeds meer aandacht op het beschermen van de waarde van informatie en digitale assets. Doordat dreigingen zoals datalekken, hacks en phishing toenemen, is een hoge cybersecurity essentieel om de waarde van IT-activa en concurrentieposities te beschermen en te behouden. 
• Cloudoplossingen: de verschuiving naar cloudomgevingen verandert de aard van eigendom en gebruik van software. Dit vraagt om een zorgvuldige beoordeling van licenties, contractduur en de economische levensduur van het actief.

Deze ontwikkelingen leiden bovendien tot verdere consolidatie. Grote spelers nemen gespecialiseerde partijen over om sneller te kunnen groeien, schaalvoordelen te realiseren en toegang te krijgen tot cruciale software, data en intellectueel eigendom. In dergelijke transacties is een nauwkeurige waardering van IMVA veelal bepalend voor de uiteindelijke transactiewaarde. 

Vragen, interesse of een afspraak maken?
Overweegt u een verkoop, overname of herstructurering? Dan kan inzicht in de waarde van software, data, IP of klantrelaties een belangrijk verschil maken in de uitkomst van de transactie. Een tijdige waardering helpt verrassingen voorkomen. Benieuwd welke immateriële activa binnen uw onderneming de meeste waarde vertegenwoordigen? Onze Register Valuators helpen u graag bij het verkrijgen van inzicht en het maken van onderbouwde beslissingen.